GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

Kur'an-ı Kerim'in Kırgızca çevirileri (I)

Kur'an-ı Kerim'in Kırgızca çevirileri (I)
16 Şubat 2015, 11:46
KONUK KALEMLER
0 Yorum
Bu haber 1446 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

Arap dilini bilmeksizin İslamiyet’i kabul eden halk kitleleri için İslamî düşüncenin tercüme edilmesi zorunluluk hâline gelmiştir ve bu gerçeğin temelinde Kur’an-ı Kerim bulunmaktadır. Ana dili Arapça olmayan Müslümanlar için Kur’an’ın anlamını kavramak, ancak onun kendi dillerine çevrilmesiyle mümkün olmuştur ve Kur’an tercümelerinin Kur’an’ın bizzat indirildiği döneme kadar uzanan çok eski bir geçmişi vardır. Bir grup İranlı, sahabi Selman el-Farisi’den1 Arapçayı bilmedikleri için bazı Kur’an ayetlerini Farsçaya çevirmesini istemişler, o da besmeleyi ve Fatiha suresini Farsçaya tercüme etmiştir.2

İslamiyet'in Türkler tarafından devlet dini olarak kabul edilmesi, X. yüzyılda Karahanlılar zamanında gerçekleşmiştir. Kabul ettikleri her dine ait metinleri dillerine çeviren Türkler, Müslüman olmalarının ardından bu dinin temel kaynağı olan Kur’an-ı Kerim’i kendi dillerine tercüme etmeye başlamışlardır.

Bu mukaddes metin, önce Samanoğullarından Emîr Mansur b. Nuh (hükümranlığı H. 350-365/ M 961-976) zamanında, Maveraünnehirli âlimlerden kurulan bir heyet tarafından Farsçaya tercüme edilmiştir. Farsçaya tercüme edilen tefsir, Muhammed b. Cerir-i Taberî'nin Arapça olarak kaleme aldığı kırk ciltlik Kur'an tefsiridir. Bu tefsir, Farsçaya çevrilirken kısaltılmış ve Kur’an metni esas alınarak satır arasında Farsça çevirisi yapılmıştır. Zeki Velidî Togan'a göre Kur’an'ın Türkçeye çevirisi de bu Farsça çeviri ile aynı zamanda, belki aynı komisyonun Türk üyeleri tarafından yapılmıştır.3 Aslında Kur'an’ın Türkçeye ilk tercümesinin tarihi ve mütercimi hakkında kesin bir söz söylemek mümkün olmamakla birlikte ilk Farsça çevirinin Türkçe çeviri için örnek oluşturduğu söylenebilir.

Elimize ulaşan ilk üç çeviri dil özellikleri ve kelime hazineleri göz önüne alındığında Harezm Türkçesi özelliklerinin de karıştığı Karahanlıcanın son ürünleri ya da Harezm Türkçesinin başlangıç ürünleri olarak değerlendirilebilir:4 Muhammed b. El-Hâce Devletşah eş-Şirazî tarafından H. 734 / M. 1333-1334'te istinsah edilen, günümüzde İstanbul’da Türk ve İslam Eserleri Müzesi Kütüphanesi 73 numarada kayıtlı olan satır arası tercümeli nüsha; mütercimi, ne zaman, nerede ve kimin tarafından istinsah edildiği hakkında bilgi bulunmayan John Rylands Kütüphanesi Arabic MSS. 25-38'de kayıtlı olan satır arasında hem Farsça hem de Türkçe çeviri içeren nüsha; mütercimi, ne zaman, nerede ve kimin tarafından istinsah edildiği bilinmeyip “Anonim Tefsir” veya “Orta Asya Tefsiri” olarak adlandırılan ve Leningrad Asya Halkları Enstitüsü Kitaplığı Cod. 332'de 2475 numarada muhafaza edilen satır arası kelime kelime tercümenin yanı sıra tefsir de içeren nüsha.5

Bu üç çevirinin ardından 764 yılının Rebiülâhir ayının ortalarında (Ocak-Şubat 1363) tarihinde istinsah edilip günümüzde Süleymaniye Kütüphanesi Hekimoğlu Ali Paşa Camii 2 numarada muhafaza edilen satır arasında kelime kelime tercümeden başka -birkaç önemsiz istisna dışında- ilave veya tefsir içermeyen nüsha; mütercimi, ne zaman, nerede ve kimin tarafından istinsah edildiği hakkında herhangi bir bilgi mevcut olmayıp günümüzde Özbekistan İlimler Akademisi Ebu Reyhan el Biruni adlı Şarksinaslık Enstitüsü 2008 numarada kayıtlı bulunan satır arasında Türkçe ve Farsça çeviri içeren nüsha da ilk çeviriler arasında sayılır.6 Bu çevirilerin ardından özellikle Anadolu sahasında yüzlerce çeviri ve tefsir yapılmıştır.

Kur’an-ı Kerim’in Sovyet Rusya çatısı altına girmeden önceki döneme ait Kırgızca çevirisi bulunmamaktadır. Bağımsızlık yitirildikten sonra Kırgızistan’da İslam hakkında bilgilenmeler, Rusça literatür vasıtasıyla olmuştur. Bu dönemdeki Kur’an çevirilerinin çoğunluğu, orijinal metne hiç bakılmadan Batı dillerinden, özellikle Fransızca çevirilerden Rusçaya aktarılarak yapılan tercümelerdir. Rusça tercümeler içinde Kur’an’ın Arapça metninin esas alındığı, öncekilere göre daha başarılı sayılabilecek iki tercümeden birincisi G. S. Sablukov’un, ikincisi de İ. Y. Kraçkovski’nin tercümeleridir.

(Devam edecek)

1 İranlı Müslümanların ilk örneğini temsil eden Selman el-Farisi’nin hayatı için bk. G. Levi Della Vida (1966): “Salman Al-Fârisî”, İslâm Ansiklopedisi, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, X, 457-458.

2 Mahmûd er-Rabdâvî (2008): “Tarih Boyunca Kur’ân Tercümelerinin Amaçları ve Çeşitleri”, Çev. Zafer Kızıklı,Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, VIII, 3, 280.

3 Zeki Velidî Togan (1959-1960): “Londra ve Tahran'daki İslâmî Yazmalardan Bazılarına Dair”, İTED, III, s. 135.

4 Bu çeviriler dil açısından değerlendirilirken bu yüzyıllarda Orta Asya'daki edebî dilin gelişmesinde yerel lehçelerin ve Harezm'in rolü unutulmamalıdır:

5 Bu Kur’an çevirileri hakkındaki ayrıntılı bilgi için bk. Mustafa Argunşah-Gülden Sağol Yüksekkaya (2012): Karahanlıca Harezmce Kıpçakça Dersleri, 3. baskı, Kesit yayınları, İstanbul, s. 39-45.

6 Bu Kur’an çevirileri hakkındaki ayrıntılı bilgi için bk. Mustafa Argunşah-Gülden Sağol Yüksekkaya (2012): Karahanlıca Harezmce Kıpçakça Dersleri, 3. baskı, Kesit yayınları, İstanbul, s. 173-174.

Prof. Dr. Gülden SAĞOL YÜKSEKKAYA

Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi

(Makale, turkishstudies.net sitesinde alınmıştır)

Bu haber 1446 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

KONUK KALEMLER  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (5)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (5) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (4)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (4) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

EVRAZES’e giriş kemer sıkmaya götürdü

EVRAZES’e giriş kemer sıkmaya götürdü Rusya’nın ekonomik problemleri, EVRAZES’ten büyük ekonomik beklentileri olan Kırgızistanlıların bu beklentilerini b...

Gümrük Birliği’ndeki Kırgız işgücü

Gümrük Birliği’ndeki Kırgız işgücü Tahminlere göre her on Kırgızistan vatandaşından birisi Rusya’da ekmek peşinde koşuyor. 6 milyon nüfusun 550 bini R...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (3)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (3) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (2)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (2) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (1)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (1) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kardeşin, kardeşe çelme takması kardeşi üzer

Kardeşin, kardeşe çelme takması kardeşi üzer Şu husus bilinmelidir ki Türk(iye) kamuoyu; Eski Sovyetler Birliği üyesi Türk Devlet ve Topluluklarından bu olay so...

Türkiye-Rusya krizinde Kırgızistan nerede olmalı?

Türkiye-Rusya krizinde Kırgızistan nerede olmalı? Bizim için iki dost ülkenin, birbirinin saçlarına yapışmış iki insan gibi bir halde iken, Cumhurbaşkanımızın bir ta...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:964

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1944

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2090

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3308

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU