GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

Orta Asya'nın İsviçresi olmak isteyen Kırgızistan zorda -1-

Orta Asya'nın İsviçresi olmak isteyen Kırgızistan zorda -1-
22 Haziran 2015, 17:36
KONUK KALEMLER
0 Yorum
Bu haber 1034 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

Orta Asya'da sermaye çekerek bölgenin İsvire'si olmayı hedefleyen Kırgızistan, ekonomide sıkıntılı bir süreç yaşıyor

Sovyetler Birliği döneminde sanayi ülkesi olan Kırgızistan, 1998 yılı Aralık ayında Dünya Ticaret Örgütüne üye oldu. Bu tarihten sonra ülkede ithal girdiler hızla artmaya başladı. Günümüzde, ülkedeki tüketimin yüzde 80’ini ithal mallar oluşturuyor.

Ülkenin ihraç malları ise madenler, tarım ürünleri ve konfeksiyonla sınırlı. Yabancı ülkelerde çalışan Kırgızistan vatandaşları da ülke ekonomisinde önemli bir yer tutuyor. Bağımsızlık sonrasında ekonomik ve sosyal sorunlar yaşayan ülke, Sovyet döneminde var olan ekonomik değerlerini kaybederken, madenlerini de yabancı işletmecilere açtı.

Dünyanın büyük altın madeni yataklarından biri olan Kumtör altın madeni 2000 yılında Kanadalı yatırımcılar tarafından çalıştırılmaya başlandı. Ülkenin hali hazırda en önemli ekonomik değeri olan Kumtör, tek başına bütçenin yüzde 30’unu karşılayabiliyor. Kırgızistan’da çalışan nüfusunun yüzde 40’ı tarım ve hayvancılıkla uğraşıyor. Kırgızistan’ın bağımsızlık sonrası dış borçları da sürekli artış kaydediyor.

Dolar fiyatlarının sürekli artması da ülkenin dış borç yükünü her geçen gün ağırlaştırıyor. Kırgızistan’ın toplam borcu 31 Aralık 2014 tarihinde, 2014 yılı Gayrı Safi Milli Hasıla'sının yüzde 51’ine, yani 3.65 milyar dolara çıktı. Toplam borçların 3,44 milyar dolarını dış borçlar, 209,9 milyon dolarını ise iç borçlar oluşturuyor. Diğer yandan, ülkede istihdam yaratan yatırımlar yeterli olmazken, resmi verilere işsizlerin sayısı 60 bini buldu.

Ancak, gerçek sayının bunun 2-3 katı olduğu söyleniyor. Bu arada, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev, 7 nisan 2010 olaylarını anma töreninde yaptığı konuşmada, ülkenin son 5 yılda elde ettiği ekonomik gelişmeleri de anlattı. Atambayev, bütçenin 5 yıl öncesine göre 2.2. kat arttığını, doktorların ortalama maaşının 2.5 kat, öğretmenlerin 1.9 kat, polis ve askerlerin maaşının da 2.1 kat arttığını söyledi. Ülkede maaş ortalamasının 2 bin 131 somdan 4 bin 600 soma artış gösterdiğini, engelli çocukların sosyal ödeneklerinin de 2.9 kat artırıldığını belirten Atambayev, yakında ülkenin tüm bölgelerinin yeni otoyollar ve yüksek enerji hatları ile bağlanacağını anlattı.

Ülkede askeri reform ve silahlandırılmanın yapılmakta olduğunu da vurgulayan Atambayev, Toktogul Hidro Elektrik Santrali ve Bişkek Termik santralında büyük onarımlar yapılmakta olduğunu, yeni HES’ler ve kanalların inşaatının başladığını açıklayarak, uluslararası mali enstitülerin Kırgızistan’ı yoksul ülkeler listesinden çıkardığını dile getirdi.

AKB'ye göre gerileme sürecek

Asya Kalkınma Bankası’nın yıllık ‘Asya’nın Kalkınması Özeti’ raporuna göre Kırgızistan ekonomisindeki gerileme 2016’da da sürecek. Rapora göre, 2015 yılı için tahmin edilen yüzde 1.7 gerileme 2016’da bu yüzde 2’ye kadar çıkacak. Asya Kalkınma Bankası ülke ekonomisindeki bu tabloyu, Rusya ve Kazakistan’daki ekonomik gerilemeler nedeniyle, bu ülkelerde çalışan Kırgız vatandaşlarının göndereceği döviz miktarındaki olası azalmaya dayandırıyor.

Başbakan Temir Sariyev'in Ekonomi Bakanı olduğu dönemde Şubat ayında sunduğu yıl sonu raporlarına göre, Kırgızistan’ın işbirliği yaptığı ülkelerdeki jeopolitik sorunlar, doların değerinin artması nedeniyle para piyasalarındaki krizler, dünyada petrol fiyatlarının aşırı ucuzlaması Kırgızistan ekonomisinin de yıl boyunca gerilemesine yol açtı.

Kırgızistan ekonomisinin bu yıl da komşu ülkelerin ekonomik durumlarına bağlı olacağını belirten Sarıyev, Avrasya Ekonomik Birliği’ne girişle birlikte birkaç olumsuz riskin ortadan kalkacağını düşünüyor. Kırgızistan Ekonomi Bakanlığı da Mayıs ayı sonunda, 2015 yılı ilk çeyreği ekonomik verilerini açıklarken, 2015 yılı için planlanan makroekonomik hedeflerin tam sağlanmayağı endişesinin ortaya çıktığını belirtti.

Batının Rusya’ya uyguladığı yaptırımların en büyük etkisi ise ülkeye gelen işçi dövizlerindeki azalma oldu. Göçmen işçiler geçtiğimiz yıl itibarıyla Kırgızistan’a 2 milyar 235.8 milyon dolar aktardı. Bu tutar bir önceki yıla göre yüzde 1,4 azalma olduğunu gösteriyor.

Rusya’ya yönelik yaptırımlar, Kırgızistan’da enflasyonun da artmasına neden oluyor. Doların değerindeki artış, enflasyonu körüklerken, Kırgızistan hükümeti 11 haziran 2015’te bütçede bazı değişiklikler yapmak zorunda kaldı. Doların yıllık ortalama değerini, 2014 sonu hesaplamasından 10,5 som daha yukarı çekerek, 63,5’e revize etti.

Böylece olası bütçe açığı da 10.4 milyar soma kadar çıktı. Bu arada, Ukrayna’daki durum iki ülke arasındaki doğrudan ticareti de olumsuz etkiliyor. 2014’te Kırgızistan ile Ukrayna arasındaki ticaret hacmi ancak 109 milyon dolar olarak gerçekleşti. Oysa bu tutar 2013’te 168 milyon doları buluyordu.

Ülkenin biridİğer sorunu açlık

Dünyanın pekçok bölgesinde olduğu gibi Orta Asya'da da açlık önemli bir sorun. Birleşmiş Milletler verileri Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan'da nüfusun ortalama yüzde 5'inin açlık sınırının altında yaşadığını gösteriyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü Orta Asya ve Kafkasya bölümü verilerine göre, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan'ın bulunduğu coğrafyada, açlığın toplam nüfusa oranı yüzde 5 düzeyinde. Örgütün, 2011-2013 yılları arası yapılan araştırmalar sonucu ulaştığı verilere göre Kırgızistan’da açlık çeken nüfus yüzde 5,9’u buluyor. Bu ise 300 bin Kırgızistan vatandaşının açlık ve yetersiz beslenme sorunuyla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Kırgızistan’da durumun 1990-1992 yıllarına göre iyileştiğini vurgulayan Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü, o dönemde açlıkla boğuşan Kırgızistan vatandaşlarının oranının yüzde 17,7 düzeyinde olduğunu belirtiyor. Binyıl Kalkınma Hedefleri programına göre, 2015 yılında dünyada aç yaşayanların sayısının iki kat azalması hedefini yakalayan Kırgızistan, 2013 yılında bu adımı atan 18 ülkeden biri oldu.

Buna rağmen; Kırgızistan’da 5 yaşına kadar çocukların yüzde 18’i açlık sınırında yaşarken, doğum yaşındaki kadınların yüzde 30’u da yetersiz beslenme nedeniyle anemi hastalığı ile boğuşuyor. Verilere göre, yetersiz beslenme nedeniyle Kırgızistan ekonomisi yılda 32 milyon dolar zarar görüyor. BM Gıda ve Tarım Örgütü Kırgızistan Temsilciliği’nin 2014 yılındaki verilerine göre, Kırgızistan halkı, tahıl ve nişastalı gıdaları fazla tüketiyor.

Bu ise yeterli düzeyde beslenememe sonucunu doğuruyor. Kırgızistan’da toplam nüfusun yüzde 37’sine denk gelen 2 milyon 135 bin kişi yoksulluk sınırında yaşıyor. Nüfusun yüzde 2,8’i ise aşırı yoksul olarak niteleniyor. Ancak, Ulusal İstatistik Komitesi Başkan Yardımcısı Canbolot Baycumanov’un açıklamasına göre, ülkede son 10 yıl içinde yoksulluk oranı istikrarlı olarak azalıyor. 1999 yılında yüzde 62,6 olan yoksulluk oranı 2009 yılında yüzde 31,7’ye geriledi. Buna karşılık 2010 yılında yeniden artışa geçen yoksulluk oranı yüzde 33,7’ye çıktı. 2013 yılında ise yüzde 37’yi buldu.

Ülkenin umudu Avrasya Ekonomİk Birliği

Kırgızistan'ın yaşadığı ekonomik krizle mücadelede umut bağladığı gelişme ise Avrasya Ekonomik Birliği üyeliği. Kırgızistan’ın Avrasya Ekonomik Birliği’ne üyeliği 8 Mayıs’taki Moskova zirvesinde karara bağlandı. Kırgızistan’ın üyeliğinin fiilen başlaması için, üye ülkelerin hükümet ve parlamentolarını onayı bekleniyor.

Parlamentoların Temmuz ayında tatile çıkmadan önce, Kırgızistan’ın üyelik kararını da onaylamaları umulurken, Kırgızistan parlamentosu, karardan 10 gün sonra 18 Mayıs’ta Cumhurbaşkanı Atambayev ise 21 mayısta birliğe girişe onay verdi. Kırgız yetkililer, onay sürecinin sonbahara kadar sürebileceğini tahmin ederken, birliğe üye ülkelerden ermenistan hükümeti anlaşmayı şimdiden onayladı. Rusya duması ise tatilden önce sürecin tamamlanacağını bildirdi.

Başbakan Sariyev ise 29 Mayıs’ta Astana’da gerçekleşen BDT Ülkeleri Başbakanlar Zirvesi sonrası yaptığı açıklamada, Avrasya Ekonomik Birliği’ne üye ülkelerinin, anlaşmayı, Haziran ayı içinde onaylayacaklarını söyledi. Bu arada 8 Mayıs’taki kararla, örgüte tam üye olarak Kazakistan’la olan sınırların açılmasını bekleyen işadamları da planlarını sonbahara ertelemek zorunda kaldı.

Kırgız işadamlarını endişelendiren tek gelişme bu değil. Rusya’ya yönelik yaptırımlar da birlik içerisindeki ticareti olumsuz etkiliyor. Avrasya Ekonomik Birliği istitastik departmanının, verilerine göre, örgüte üye ülkeler arasındaki Ocak-Şubat ayları içindeki ticaret hacmi 5.9 milyar dolar oldu. Bu miktar, 2014 yılı aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 30’luk bir gerileme olduğunu gösteriyor. Gümrük birliği ülkelerinin dış ticaretinde Kırgızistan’ın payı ise yüzde 39,6 düzeyinde.

Kırgızistan, Avrasya Ekonomik Birliği’ne girerek malların, hizmetlerin, sermaye ve işgücünün serbest dolanımının garantili olduğu 180 milyondan fazla nüfuslu bir pazara sahip olacak. Kırgız ekonomisinin, Avrasya Ekonomik Birliği üyesi ülkelerle arasındaki ticaret dönüşümü artacak. Bir birlik olarak bölgesel entegrasyona başlayan, Rusya, Kazakistan ve Beyaz Rusya, aradan geçen 3-4 yıl içinde, aralarındaki ticari dönüşümü yaklaşık 2 kat artırmış oldular. Bu da Kırgızistan’ın üyeliğinin neler getireceği kopnusunda önemli bir veri.

Rusya ile ilişkileri hep iyi oldu

Avrasya Ekonomik Birliğinin lokomotif ülkesi olan Rusya ile ilişkiler Kırgızistan için hayati öneme sahip. Kırgızistan ile Rusya arasındaki ilişkiler yaklaşık 200 yıllık bir geçmişe dayanıyor. Çarlık Rusya'sı döneminde başlayan ikili ilişkiler, Sovyet döneminde de sürdü. Yaklaşık 200 yıl öncesine dayanan Kırgız-Rus ilişkileri Sovyet döneminin ardından da yapılan anlaşmalarla sürüyor.

Kırgızistan’ın Sovyetlerden bağımsızlığını ilan etmesinin ardından, 20 Mart 1992’de Rusya federasyonu ile ikili ilişkiler yeniden başladı. Kırgızistan ile Rusya arasındaki ilişkiler hukuksal olarak, 167 devletler-hükümetler arası, 122 de kurumlararası anlaşmalara dayanıyor. Kırgızistan ve Rusya arasındaki ilişkiler ayrıca, Bağımsız Devletler Topluluğu, Şangay İşbirliği Örgütü ve Avrasya ekonomik birliği kapsamında da sürüyor.

Bağımsızlık sonrası, Rusya Federasyonu ve Kırgızistan Cumhuriyeti arasında, karşılıklı olarak, devlet başkanları ve üst yöneticiler birçok ziyaret gerçekleştirdi. Bu ziyaretler sırasında, 10 Haziran 1992’de, iki ülke arasındaki ilişkinin temeli sayılan, dostluk anlaşması, 27 Temmuz 2000’de de sonsuz dostluk, mütteffik ve partnerlik anlaşmaları imzalandı. Vladimir Putin’in Kırgızistan’a ilk resmi ziyareti ise 5 Aralık 2002’de gerçekleşti. Bu ziyarette de Bişkek deklarasyonu, Kırgızistan ve Rusya arasında güvenlik işbirliği, iki ülke arasında, dışişleri bakanlıklarının çalışmalarının koordinasyonu ve işbirliği anlaşmaları imzalandı.

9 Ekim 2008’de Rusya’nın o zamanki Cumhurbaşkanı Dimitriy Medvedev’in ilk Bişkek resmi ziyareti yapıldı ve iki ülke hükümetleri arasında enerji sektöründe işbirliği anlaşması imzalandı. Rusya federasyonu, Nisan 2010 olaylarında ilk yardım gönderen ülkeler arasında yer aldı. İki ülke devlet başkanları ve üst yöneticiler birçok kez karşılıklı ziyarette bulunuyor.

Bu ziyaretlerden biri de 19-20 Eylül 2012 tarihindeki Putin’in Kırgızistan resmi ziyareti oldu. Ziyaret sırasında imzalanan birçok stratejik anlaşma arasında, Kambarata-1 ve Narın Nehri yüksek şelalelerindeki 4 küçük hes yapımı anlaşması, Kırgızistan’daki Rus askeri merkezlerinin bir üste birleştirilmesi ve en önemlisi, Rusya’nın Kırgızistan’ın 489 milyon dolar borcunu silmesi anlaşmaları öne çıktı.

30 Mayıs 2014 tarihinde ise Kırgızistan’ın Gümrük Birliği’ne girişteki sıkıntılarını azaltmak amacıyla, 500 milyon dolar sermayeli, Kırgız-Rus Kalkınma Fonu oluşturma anlaşması yapıldı. Rusya’dan kalkınma fonuna aktarılacak sermayenin ilk iki dilimi olan 200 milyon dolar günümüze kadar Kırgızistan’a aktarıldı. 100 milyon dolarlık üçüncü dilimin ise bu ayın sonuna kadar gelmesi bekleniyor.

8 Mayıs 2015’te de Kırgızistan’ın Avrasya Ekonomik Birliği’ne girmesi, üye ülke devlet başkanları tarafından kararlaştırılırken, Kırgızistan ve Rusya arasındaki bağa bir yenisi eklenmiş oldu. Kırgızistan ile Rusya arsında ekonomik ilişkiler de oldukça yoğun. Rusya, Kırgızistan’ın yabancı ülkeler ile yaptığı ticaret hacminde yüzde 30 ile ilk sırayı alıyor. Kırgızistan ile Rusya arasındaki dış ticaret hacmi, 2014 yılı sonu itibariyle 7.4 milyar dolar oldu ve 2013 yılına göre yüzde 4.8 azaldı.

Kırgızistan ile Rusya arasında kültürel-insani işbirliği de gelişme gösteriyor. İki ülke arasında, eğitim alanındaki işbirliğinin önde gelen örneğini, 1993’te Kırgızistan’da kurulan Kırgız-Rus Slavyan Üniversitesi oluşturuyor. Kırgızistan’da ayrıca, 7 Rus üniversitesinin şubeleri bulunuyor. Kırgız-Rus ilişkileri savunma alanında da gelişerek sürüyor. 2012’de yapılan anlaşmalara göre, Rusya’nın üstlendiği 1,1 milyar dolarlık askeri yardım geçen yıldan başlayarak, parça parça teslim ediliyor. Ortak Savunma İşbirliği Örgütü üyesi olan iki ülke, bölgesel ve ulusal güvenlik konusunda da birlikte çalışıyor.

Örgütün Genel Sekreteri Nikolay Bordyuja, geçen hafta sonunda Rusya-24 Tv kanalına verdiği söyleşide, Osiö’nün gerektiği zaman Kırgızistan ve Tacikistan sınırlarını korumaya gücünün yeteceğini belirtti.

(Devam edecek)

(Kuzey Haber Ajansı)

 

Bu haber 1034 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

KONUK KALEMLER  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (5)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (5) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (4)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (4) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

EVRAZES’e giriş kemer sıkmaya götürdü

EVRAZES’e giriş kemer sıkmaya götürdü Rusya’nın ekonomik problemleri, EVRAZES’ten büyük ekonomik beklentileri olan Kırgızistanlıların bu beklentilerini b...

Gümrük Birliği’ndeki Kırgız işgücü

Gümrük Birliği’ndeki Kırgız işgücü Tahminlere göre her on Kırgızistan vatandaşından birisi Rusya’da ekmek peşinde koşuyor. 6 milyon nüfusun 550 bini R...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (3)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (3) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (2)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (2) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (1)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (1) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kardeşin, kardeşe çelme takması kardeşi üzer

Kardeşin, kardeşe çelme takması kardeşi üzer Şu husus bilinmelidir ki Türk(iye) kamuoyu; Eski Sovyetler Birliği üyesi Türk Devlet ve Topluluklarından bu olay so...

Türkiye-Rusya krizinde Kırgızistan nerede olmalı?

Türkiye-Rusya krizinde Kırgızistan nerede olmalı? Bizim için iki dost ülkenin, birbirinin saçlarına yapışmış iki insan gibi bir halde iken, Cumhurbaşkanımızın bir ta...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:964

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1944

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2090

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3308

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU