GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

Orta Asya'nın İsviçresi olmak isteyen Kırgızistan zorda -2-

Orta Asya'nın İsviçresi olmak isteyen Kırgızistan zorda -2-
23 Haziran 2015, 19:41
KONUK KALEMLER
0 Yorum
Bu haber 1264 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

Kırgızistan su kaynağı zengini

Kırgızistan su kaynakları bakımından zengin ülkeler arasında yer alıyor. Ülkede 3 bin 500’den fazla akarsu, kesintisiz su akışı sağlayan 8 bin 208 dağ buzulu ve irili ufaklı 1923 göl bulunuyor. Kırgızistan bunca su varlığına karşın, geçtiğimiz yıl başlayan kurak dönem nedeniyle sulama ve elektrik enerjisi üretiminde sıkıntılar yaşıyor.

Temeli daha Sovyetler Birliği zamanında atılan, Orta Asya sulama ve elektirk enerjisi sistemlerinin başındaki ülke olan Kırgızistan’dan doğan suların yüzde 75’i, komşuları Kazakistan, Özbekistan ve Çin’e akıyor. Ülkede doğan suların ancak yüzde 20 ila 25’ini, döneminde sulama amaçlı kullanabilen Kırgızistan, son zamanlarda suyu, daha çok elektrik enerjisi üretmek için kullanmaya başladı.

Her geçen gün nüfus artışı ve ekonomideki gelişmelere paralel olarak, elektrik enerjisine olan talebin artması, geçtiğimiz yıl, az sulu dönemin de etkisiyle ülkeyi ilk defa komşularından da elektirk enerji satın almaya itti. Kırgızistan, geçen yıl, Tacikistan’dan 211 milyon kilovat saat elektrik enerjisini 2.5 sentten, Kazakistan’dan ise daha sonbaharda kış için 400 milyon kilovat saat elektriği yaklaşık 9 sentten, yazın serbest su akımı karşılığı aldı.

Kurak dönemin ikinci yılı sürerken, Kırgızistan hükümeti, kış için hazırlıklara şimdiden başladı. Toktogul Hidro Elektrik Santralinde 11 haziran 2015 tarihinde ancak 8.7 milyar metre küp su kalması nedeniyle, kış mevsimine kadar su toplanması için, yeniden Tacikistan’a başvuruldu. Başbakan Sariyev’in, 8-9 Haziran 2015 tarihinde Tacikistan’a yaptığı ziyaret sırasında 500 milyon kilovat saat elektrik için 2,5 sent’ten anlaşma sağlandı. Kırgız hükümetinin temel amacı yaşadığı sorunların da merkezinde olan su ve enerji bağının tüm dünyaya anlatılması.

Duşanbe’de gerçekleşen yüksek düzeyli su konferansında Kırgızistan adına konuşma yapan Başbakan Temir Sariyev, “Su ve elektrik enerjisinin, birbirinden ayrılmaz parçalar’ olarak anlaşılması gerektiğini” söyledi. “Su Kırgızistan’ın özel kaynağıdır ve onu bölüşmede herkes uluslararası kurallara uymalı” diyen Sariyev, dünya toplumunun suyu artık ticari bir ürün mal olarak görmesi gerektiğini vurguladı.

Kumtör'de sorunlar çözülemiyor

Kırgızistan genel gelirlerinin yaklaşık yüzde 30’unu sağlayan Kumtör altın madeninde sorunlar henüz çözümlenebilmiş değil. Başbakanların istifasına kadar varan tartışmaların temelinde madenin yabancı bir ortak tarafından işletilmesine yönelik tepkiler. Kumtör altın madeni Kırgızistan ekonomisinde çok önemli bir yer tutuyor. Madenden elde edilen gelir Kırgızistan ekonomisinin yaklaşık yüzde 30’u büyüklüğünde.

Maden, 1997 yılından bu yana işletiliyor. Madenin işletilmesi ve alınan pay etrafında yaşanan tartışmalar, hükümet değişikliklerine varan sonuçlar doğurdu. Ancak, bu tartışmalar henüz son bulmuş değil. 23 Nisan 2015’te Başbakan Coomart Otorbayev’in istifasıyla, 2010 sonrası dönemde iki başbakanı koltuğundan eden madenle ilgili son tartışma konusunu ise 2015 çalışma planını aksatan yeni su kanunu oluşturuyor.

Parlamento, 2014 yılı Şubat ayında, Kumtör madeninin işletilmesi için yüzde 50 yüzde 50 ortaklıkla yeni bir şirket kurulması kararını onayladı. Ancak şirketin yarısının yabancı bir firmaya verilecek olması ülkede gerilimi artıırdı. Süreç hükümetin istifasına kadar gitti. Dönemin Başbakanı Coomart Otorbayev, kendi hükümetine verilen sürenin sonuna gelindiğinde, rapor sunmak üzere parlamento toplantısına geldiğinde, yüzde 50 ortaklıkla şirket kurulmasına karşı olduğunu belirtti.

Başbakan’ın bu tavrına karşılık, Kanadalı Centerra Gold İnc şirketinin Genel Müdürü Yan Atkinson’un görevden alınması önerildi. Ancak, parlamentonun, Kumtör konusunun bu biçimde çözülmesini onaylamaması üzerine Otorbayev, 23 Nisan 2014 tarihinde istifa etti.

Coomart Otorbayev’in bu adımına karşı olarak, Kırgızaltın Genel Müdürü Tokon Mamıtov ve bir ay sonra da yardımcısı Kılıçbek Şakirov’un görevden ayrılması ile centerra gold tarafı ile görüşmeler tümüyle durdu. Buna karşılık, 6 Mayıs’ta yeni hükümet kuran Ak Şumkar Partisi Lideri ve Ekonomi Eski Bakanı Temir Sariyev’e getirilen koşullardan biri de parlamento seçimine kadar Kumtör sorununu çözmesi oldu. Bu süre içinde, su kanununda hükümet tarafından önerilen değişiklikler, Kumtör’ü de etkileyecek. Geçen yıl bir grup milletvekili buzullarla ilgili, su yasası tasarısı ortaya koydu.

Amaç dağ madenlerinde açıkta yapılan üretimle buzulların bozulması ve erimesini sınırlamaktı. Dağ madeni sektörüne çok büyük zarar vereceği gerekçesiyle eleştirilen yasa tasarısı, Cumhurbaşkanı Atambayev tarafından da yeniden görüşülmesi için geri çevrilmişti. Su yasası ile ilgili değişiklikler yapan hükümet ise bu kez ülkedeki buzulların çevresinde maden üretme izni verme yetkisini kendi eline almak istiyor.

Ancak yasa tasarısı çeşitli yönlerden eleştirilirken, parlamento tasarıyı görüşmeyi erteledi. Bu yasanın onaylanıp onaylanmaması ise Kumtör madenini işleten Centerra Gold İnc şirketin geleceğini belirleyecek gibi gözüküyor. Öte yandan, su yasasında yapılan değişiklikler nedeniyle, Centerra Gold İnc şirketinin 2015 yılı çalışma planı da halen devlet jeoloji ajansı tarafından onaylanmadı. Centerra Gold İnc şirketi, geçtiğimiz hafta, plan onaylanmazsa, Kumtör madendeki işin duracağını bildirdi. Bu ise Kırgızistan ekonomisine büyük bir darbe olarak değerlendiriliyor.

Ülke sonbaharda seçime gidecek

Kırgızistan, 2010 Nisan devrimi sonası, ikinci büyük demokrasi sınavına hazırlanıyor. Seçimin hangi gün yapılacağı henüz kesinleşmese de merkez seçim komisyonu, 4 ekim, 24 ekim veya 10 kasım tarihleri üzerinde duruyor. Kırgızistan merkez seçim komisyonu, seçimin temiz ve tartışmasız geçmesi için, bu kez, yeni bir teknoloji olan elektronik seçim sandığı kullanmak istiyor.

Bazı yerel meclis seçimlerinde denenen elektronik sandıklar geçer not almalarına karşın, yeterli sayıda edinilebilmesi için finansman bulunmaya çalışılıyor. Bunun için İsviçre ve Japonya belirli miktarda destek vereceklerini belirtti. Bağımsız Kırgızistan’ın tarihinin belki de en önemli seçimi olacak olan sonbahardaki milletvekili seçimleriyle ilgili kesin kuralların belirlenmesi için çalışılırken, ulusal güvenlik komitesi de seçimin temiz ve tartışmasız gerçekleşmesi için çaba gösteriyor.

Bu seçimlerde yeni bir uygulama da geçtiğimiz ağustos ayında başlayan, biometrik veri uygulaması oldu. Son verilere göre, ülkede biometrik verilerini teslim eden seçmen sayısı 2 milyon 532 bini geçti. Dünyanın çeşitli ülkelerinde bulunan kırgızistan konsolosluklarında da biyometrik veri toplama işlemi de sürüyor. Ancak, yurtdışında biyometrik veri toplama konusunda bir yavaşlık olduğu belirtiliyor. Sonbahardaki seçimde hayata geçecek bir uygulama da seçilme barajının yükseltilmesi oldu.

Kırgız parlamentosu, 4 Haziran 2015’te seçim barajının yüzde 7’den yüzde 9’a çıkarılmasını onayladı. Buna karşılık, bölgesel baraj ise yüzde 0,7’den yüzde 0.5’e düşürüldü. Parlamento’da 9 Nisan 2015’te onaylanan cumhurbaşkanı ve parlamento seçimleri hakkındaki yasayla da seçmenlerin oy kullanabilmeleri için gerekli belgeler, resmi kimlik kartı ya da pasaport olarak belirlendi. Ayrıca biometrik verilerini teslim etmeyenler de seçimde oy kullanamayacak.

Seçimde kullanılacak elektronik sandıklar, oyları kendiliğinden saysalar da elle sayım da yapılacak. Yine yasayla getirilen değişikliklerden biri de siyasi partilerin seçime katılabilmesi için verdikleri garanti harcının, 500 bin somdan 5 milyon soma çıkarılması oldu. Diğer taraftan siyasal partiler de seçimdeki şanslarını artırmak için çoktan hazırlanmaya başladı. Seçime daha güçlü girmek amacındaki bazı partiler birleşme kararı aldı.

Birleşmeler, 20 Ekim 2014’te muhalefetteki Respublika ve Ata Curt partileri ile başladı. Respublika-Ata Curt adıyla yola devam eden yeni partinin eşbaşkanları ise Ömürbek Babanov ve Kamçıbek Taşiyev. İşadamı ve Dordoy pazarının sahibi olarak tanınan Askar Salımbekov’un geçen yıl kurduğu Emgek Partisi ile Kırgızistan’ın eski partilerinden biri olan adahan Madumarov’un bütün Kırgızistan Partisi de 22 Mayıs’ta birleştiklerini ilan ettiler.

Bu arada Oş kenti eski belediye başkanı Melis Mırzakmatov’un Uluttar Birimdiği Partisi ile birleşen Önügüü Partisi geçen Nisan ayında ortaklıktan ayrıldığını duyurdu. Eski başsavcı Aida Salyanova’nın oluşturduğu “Güçlü Kırgızistan Partisi”nin Ata Meken partisi ile birleşmesi de halk arasında konuşulan konulardan.

Partiler başkent Bişkek’ten başlayarak bölgelerde çeşitli reklam afişleri asmaya ve propaganda çalışması yapmaya da başladı. Seçimlere yaklaşık beş ay kala önemli bir gelişme de başbakan Temir Sarıyev’in kendi partisi Akşumkar’ı seçime sokmama kararı oldu. Sarıyev’in bu kararıyla seçim sonrası da koltuğunu korumayı amaçladığı değerlendirmeleri yapılıyor.

Savaşın yayılma eğilimi korkutuyor

Afganistan ve Suriye’de yaşananlar, Kırgızistan’da da endişe yaratıyor. Dini söylemi öne çıkaran aşırı gruplarla 1990’larda tanışan ülkede 1999 yılında Özbekistan İslam Hareketi Örgütü üyeleri ile yaşanan çatışma sorunun dış kaynaklı olduğu kadar içsel niteliği bulunduğunu da gösterdi.

Tüm Orta Asya bölgesinde faaliyet gösteren terör örgütlerinin yanı sıra Suriye gibi ülkelere giderek savaşan ve eğitim gören Kırgızistan vatandaşları da ayrı bir endişe kaynağı. Kırgızistan İçişleri Bakanlığı’nın Mayıs ayı ortasında duyurduğu verilerine göre, ülkede bin 333’ü Hizbu't Tahrir örgütü üyesi olmak 1819 terör örgütü üyesi kaydedilmiş durumda.

Bu yasadışı örgütlerin üyelerinin yüzde 7,4’ünü ise kadınlar oluşturuyor. Kadın örgüt üyelerinin işlediği suçlar ise yüzde 23 oranında. Ulusal Güvenlik Komitesi verilerine göre, Haziran ayı başı itibarıyla Suriye’ye giden Kırgız vatandaşlarının sayısı, 49’u kadın olmak üzere 350’yi aştı. Bunlardan 31’inin hayatını kaybettiğini bildiren Ulusal Güvenlik Komitesi, ülkede yılbaşından beri Suriye’de savaş eğitiminden geçmiş yaklaşık 50 kişinin yakalandığını, bunlardan 33’ünün cezaevinde bulunduğunu bildirdi.

Ulusal Güvenlik Komitesi, yabancı ülkelerde savaşa katılanlar veya oralarda eğitim gören vatandaşlara uygulanan cezanın 2 kat artırılması için öneri sundu. Ülkede 2 yıl öncesinde başlayan yabancı ülkelerdeki savaşa katılmalar nedeniyle, Bişkek Okraybr ilçe mahkemesi, 25 Mart’ta IŞİD’i Kırgızistan’da faaliyeti yasaklanan örgütler listesine ekledi.

Kırgızistan, ayrıca Afganistan üzerinden gelecek tehditlere karşı da önlemleri artırdı. Dış tehditlere karşı ortak savunma işbirliği örgütü ve ŞİÖ ile sıkı işbirliği içinde olan Kırgızistan, güney sınırlarını da sağlamlaştırmaya çalışıyor. Ortak Savunma İşbirliği Örgütü Genel Sekreteri Nikolay Bordyuja 10 Haziran 2015 tarihinde ‘Rusya 24’ kanalına verdiği söyleşide, ‘Bizim Tacikistan ve Kırgızistan’ın dış güçlerden korunması için yardım etmekten başka çaremiz yok ve her zaman yardıma hazırız’ diyerek Orta Asya’daki güvenlik sorunlarının dışında kalınmadığını ifade etti.

Silahlı kuvvetlerde yapısal değişiklik

Kırgızistan geçen yıl, silahlı kuvvetlerde yeni bir yapısal değişikliğe gitti. Ülke tarihinde ilk kez bir genelkurmay başkanı belirlendi. Bu sistemin uygulanmasında örnek alınan ülke ise Türkiye oldu. Kırgızistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Alimkocoyev, neden böyle bir değişikliğe gerek duyulduğunu, o günden bu yana nelerin değiştiğini şu ifadelerle anlattı:

“Kırgızistan’ın Genelkurmay Başkanlığı Güvenlik Konseyi’nin kararı ile kuruldu. Çünkü, bizde her bakanlığın kendi mevcudu ve olanakları az. Onların çalışmalarına odaklamak ve ortak hareket etmelerini sağlamak için, Genelkurmay Başkanlığı oluşturuldu. Genelkurmay Başkanlığı, ülkedeki ordu yönetimin merkezi olarak biliniyor. Olağanüstü veya güçlendirilmiş askeri rejim durumunda ise tüm ülke güvenliğini korumak için, var olan tüm güvenlik kurumlarının operatif yönetimi baş kurumu olarak da biliniyor. İşte tam bu amaçla geçen yıl, genelkurmay başkanlığı oluşturulmuştur.”

(Son)

(Kuzey Haber Ajansı)

 

Bu haber 1264 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

KONUK KALEMLER  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (5)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (5) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (4)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (4) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

EVRAZES’e giriş kemer sıkmaya götürdü

EVRAZES’e giriş kemer sıkmaya götürdü Rusya’nın ekonomik problemleri, EVRAZES’ten büyük ekonomik beklentileri olan Kırgızistanlıların bu beklentilerini b...

Gümrük Birliği’ndeki Kırgız işgücü

Gümrük Birliği’ndeki Kırgız işgücü Tahminlere göre her on Kırgızistan vatandaşından birisi Rusya’da ekmek peşinde koşuyor. 6 milyon nüfusun 550 bini R...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (3)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (3) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (2)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (2) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (1)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (1) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kardeşin, kardeşe çelme takması kardeşi üzer

Kardeşin, kardeşe çelme takması kardeşi üzer Şu husus bilinmelidir ki Türk(iye) kamuoyu; Eski Sovyetler Birliği üyesi Türk Devlet ve Topluluklarından bu olay so...

Türkiye-Rusya krizinde Kırgızistan nerede olmalı?

Türkiye-Rusya krizinde Kırgızistan nerede olmalı? Bizim için iki dost ülkenin, birbirinin saçlarına yapışmış iki insan gibi bir halde iken, Cumhurbaşkanımızın bir ta...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:964

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1944

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2090

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3308

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU