GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

Türkiye-Kırgızistan (Gezi Notları-1)

Türkiye-Kırgızistan (Gezi Notları-1)
05 Kasım 2015, 11:07
KONUK KALEMLER
0 Yorum
Bu haber 1616 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

Anavatandan beş bin kilometre uzakta Kırgızistan’ın Oş şehrine sabaha karşı varıyoruz. Uzak diyarlardan dönen evladın vatan özlemiyle yorgunluğu unutup, biraz da hasretle sağa sola gittiği gibi biz de hemen Özgen’e geçiyoruz.Özgen Oş’un 52 km doğusunda . Bir zamanlar Karahanlı Devleti’nin başkentliğini yapmış beldenin tarihi mekânlarını geziyoruz. Orta Asya Türk sanatında, Hindistan’dan Pakistan’a mimari şaheserlerin izlerini taşıyan Karahanlı Medresesi bütün Özgen şehrini görebilecek bir tepede bulunuyor. Bu tepeden şehre bakarak:

“İşte bir zamanlar binlerce hadis-i şerif hafızlarının yetiştiği âlimler diyarı Fergana Vadisi ve Özgen şehri. Karahanlılar bu vadide Müslümanlığı kabul ettiler, buralarda yetişen âlimler Anadolu’ya kadar yettiler. Anavatanınıza hoş geldiniz!”

Bu sözler bizi kendimize getiriyor ve asıl vatanda olduğumuzu öğreniyoruz.

Kim yavru kim ana?

On gün süren Oş, Özgen, Bişkek, Talas, Taraz ve Türkistan seyahatimiz boyunca konuştuğumuz herkes, kendilerini anavatan, biz misafirleri ise “yavru vatandan” gelenler olarak görüyor. Biz de detaylara girmiyoruz, misafir ev sahibinin kuzusudur kavlince kabul ediyoruz. Her ne kadar 5500 km’lik uzaklık, kara yolu ile 70 saatlik bir araba yolculuğu gibi görünse de Türkistan ile Anadolu tarih boyunca bir yardımlaşma destanı yazan, iki yakın memleket olduğunu bütün gezimiz boyunca ve yaptığımız detaylı görüşmelerde yakinen görüyoruz.

Kırgızistan, Kazakistan, Astana, Furenze, dediğinizde size çok da sıcak gelmeyebilir. Ancak Türkistan, Hive, Taşkent, Fergana, Oş,

Özgen, Talas, Almatı dendiğinde, her ne kadar coğrafi uzaklık olsa da tarihi yakınlık ruhumuzun derinliklerinde hissediliyor. Yakınlık ve uzaklık biraz da nerede baktığınıza bağlı aslında. Mesela Türkiye’den baktığınızda Kırgızistan, Kazakistan, Özbekistan; Kırgızların, Kazakların ve Özbeklerin memleketi gibi görünür. Ancak daha yakından baktığınızda içinde Kırgız, Özbek ve Kazak olmakla beraber bütün hepsi Türkistan’dır.

Fergana Vadisi’nde uzağı yaklaştıran ilim yolları

Bitiş noktası Özgen olan Fergana Vadisi, Tanrı Dağları ile Altay Dağları arasında bir bölgenin adı. Bölge takriben 300 km uzunluğunda ve 70 km genişliğinde. İçinde Fergana, Andican, Hokand, Hive, Nemengan ve Özgen gibi yerlerin bulunulduğu vadi, İslam tarihi açısından çok önemli. 712-13 yıllarında Kuteybe Bin Müslim komutasındaki askerler tarafından fethedilen Fergana Vadisi sonraki yıllarda Hanefi mezhebine mensup yetiştirdiği âlimleri ile ilim dünyasında meşhur olmuştur.

Daha önce ismini çok duyduğumuz; ama hatıralarıyla burada yeniden karşılaştığımız İmam-ı Serahsi Hazretleri otuz ciltlik El-Mebsut kitabını Özgen’de yazmış. Eserinin daha ilk sayfalarında Özgen’i başından ve ayağından iki ayrı nehir geçen belde diye tarif ediyor. Karahanlı hükümdarını bazı uygulamalarından dolayı ikaz ettiği için İmam-ı Serahsi hapsediliyor. O yerler bugün, bir tarafta Kara Derya’nın, diğer tarafta ise Yassı Derya’nın geçtiği upuzun şehrin batı tarafında bulunuyor.

Karahanlı Mezar harabelerinin bulunduğu tepenin şehre bakan yamaçlarında, İmam-ı Serahsi Hazretleri’nin uzun yıllar kaldığı hapishanenin harabeleri de mevcut. On yılı aşan hapis hayatında kapısına kadar gelen gayretkeş talebelerine “uzaktan” kitaplarını yazdırmış İmam-ı Serahsi. Hapishanenin o zor şartlarda yetiştirdiği talebelerini de Anadolu’ya göndermiş. Ders okuttuğu hapishanenin harabeleri hâlâ mevcut. Geçmişte onların talebeleri Anadolu’yu ihya ederken, bugün Anadolu’dan buraya gelenler beldeye yetiyor.

Özgen ile Oş arasında yol boyunca ziyaret yaptığımız yerler arasında Mevlana Siracuddin Hazretlerinin kabirleri de var. İmam-ı Serhasi bu coğrafyanın Karahanlılar döneminde yaşamış ilk büyük alimlerinden, Mevalana Siracuddin Hazretleri ise Hokand Hanlığının son dönemlerinde yaşayan belki de bu coğrafyadaki alimlerin en sonunculardan biri. İkinci Abdulhamid Han dönemine denk gelen yıllarda yaşayan Mevlana Siraceddin Hazretleri bölgede hâlâ sevilen, hatırlanan, hatta akrabaları bulunan bir alim.

Oş’un en yüksek tepesinde bulunan kabrine yakın mesafede, torunları Bahadır ve Bahrullah amcalar ziyaretimizden çok memnun oluyorlar. Amcaların Oş şehrindeki kendine mahsus muhitleri, sanki birçok şeyden tecrit edilmiş gibi insana ayrı bir huzur veriyor. Onlarla konuşurken dışarı ile içerinin farkını hissettirmiş olmalıyız ki şu izahı yapmaya ihtiyaç duyuyorlar: “Zulüm döneminde annelerimiz bizi gece kaldırır ders okuturdu. Selahattin Sakıp Hazretleri’nden ders alan atalarımızın bizde çok az hatıraları var. Ancak 1960’lı yıllarda babamın duvara sakladığı kitapları çıkarttığı günü hiç unutmuyorum.”

Her türlü zorluk ve zulmet döneminde annelerin insan karakterine dokunuşu bir başka olsa gerek.

“Kırgızistan’ı güzel günler bekliyor”

Buralara kadar geldiğiniz, bizleri ziyaret ettiğiniz için tekrar teşekkür ederim. Bağımsızlığımızı kazanalı yaklaşık 24 sene oldu. Bu süre zarfında sürekli kendi içimizdeki olumsuz işlerle boğuşmak zorunda kaldık. Bundan sonra inşallah devletimizin dünyada söz sahibi olan bir devlet olabilmesi için elimizden geleni yapacağız.

Yardımlaşmanın kahramanlık yüzü, İznik Kırgız Türbesi size ne anlatıyor?

Oş’un da içinde bulunduğu yerler bugün Kırgızistan sınırları içinde. Aslında Fergana Vadisi Doğu ve Batı Çağatay Hanlıkları arasında bölüşülemediği için tampon bölge olarak kendi kendine yettiği dönemlerin olması işin tarihi bir derinliğinin olduğunu da gösteriyor. Daha sonraki yıllarda Buhara’ya bağlanan geniş bölge, uzun süre müderrislerin ve talebelerin vakıf mülkü olarak kullanılmış. Kayıtlarda bu döneme Hoca Aileleri dönemi denilmiş.

Bu topraklar Hoca Aileleri adıyla dünyada nadir görünen bir sistemle yönetilirken, bu yıllarda Anadolu’da Osmanlı Beyleri İznik üzerinden İstanbul’a taarruz halindedir. Osmanlı Devleti bu yıllarda Hoca Aileleri bölgesinden hiç beklemediği bir yardım görür. Oş, Özgen gibi Fergana Vadisi’nden muhtemelen hocalarının yönlendirdiği 15 bin asker Osmanlı’nın fetihlerine katılmak için en uç nokta olan İznik’e gelir.

 

Tarihi kayıtlarda detayları bulunamayan bu hadise aslında İznik Kırgız Türbesi’nin mimari detaylarında gizlidir. İznik’in güneyinde, Yenişehir Kapısı yakınında, Orhan Gazi Zaviyesi’nin karşısında bulunan bu türbe İznik’in fethine de katılan ve belki bir işaret ile binlerce kilometreyi atları ile aşıp, cephenin en uç noktasında Osmanlı ordusunda şehit düşen buğday tenli, çekik gözlü, yiğit Kırgız Türklerine aittir.

Türbeyi Y.Mimar Ali Saim Ülgen 16. yüzyıla, Ekrem Hakkı Ayverdi de mimari yapısına göre Orhan Gazi dönemine (1324-1360) tarihlemektedir. Onları izleyen sanat tarihçiler ise özellikle sütunlardaki işçiliğe bakarak Bizanslı ustaların bizzat süslemelerinde çalıştıklarını söylemişledir. Bu detaylar bize göstermektedir ki, İznik Kırgız Türbesi’nin Fergana Vadisi’nde yürütülen tedrisat ile yakından alakası vardır.

Yeniden canlanan yardımlaşma her alanda hissediliyor

1300’lü yıllarda on beş bin bahadır İznik’e gelerek “İçinde Hasret, Hüzün ve Ayrılıklar Olan Bir Yardımlaşma Destanı” yazdılar. Bugün ise iki ülke arasındaki öğrenci değişimi üzerinde canlanan yardımlaşma özellikle başkent Bişkek’te kendini hissettiriyor.

Oş şehrinden iç hatların tarifeli uçağıyla Bişkek’e geçiyoruz. Ancak bu hatta zannedildiği gibi Rusya ve ABD’nin askeri üstleriyle karşılaşmadık. Orta düzeyde bir yolculuk konforu vardı.

Başkent Bişkek, Rus yönetimi tarafından sonradan kurulan bir şehir. Önceki ismi Furenze imiş. Şehirde yoğun bir nüfus var. Nüfusun çoğunu Kırgızlar oluşturuyor. Ancak Özbek, Kazak, Ahıskalı ve Türkiye’den gidenler de azımsanmayacak kadar fazla. Ana caddelerde Türkiye’den giden markaların iş yerleri gözle görünür seviyeye gelmiş.

Şehir içerisinde yeni kurulan birkaç kilise de dikkatlerden kaçmıyor. İpekyolu Asya Derneği’nin yaptığı sünnet merasimi sırasında sünnet olanların “Müslüman olduk” demelerinin arka planında bu tip farklı çalışmaların olduğu anlaşılıyor. Kırgız, Kazak, Özbek, Rus ve Türk çocukların sünnet edildiği bu merasime katılanlar buna “sünnet toyu” diyorlar. Ve yardımlaşmanın her alana yayılmasından hayli memnunlar.

Sünnet programlarına katılanlarla konuşurken Türkiye’den gelenlerin çoğunlukla öğrencilik yıllarında buraya gelip ticarete başlamaları dikkatimizi çekti. Kırgızlara kendilerini sevdiren genç girişimciler, yöneticilerle de çok iyi ilişkiler kurmuşlar. Zaten iki toplum arasındaki her alandaki yardımlaşmaya halk gibi, yöneticilerin de çok alaka gösterdiğini yakinen gördük. Bu vesile ile Başbakan Yardımcısı Nurhanbek Momunaliev, Gençlik ve Çalışma Bakanı Aliyasbek Alimkulov, Din İşleri Başkanı Bakir Ulu Tursunbay ve Kırgızistan Türkiye Büyükelçisi Metin Kılıç ile görüşme fırsatımız oldu. Görüşmelerde ortak kanaat yapılan yardımlaşmanın her ne kadar küçük de olsa tesirinin halk arasında büyük olması ve bir de kalıcı olan yardımın insana yapılan yatırım olması.

Ömer Demir

http://insanvehayat.com/kirgizistan-turkiye/

Bu haber 1616 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

KONUK KALEMLER  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (5)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (5) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (4)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (4) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

EVRAZES’e giriş kemer sıkmaya götürdü

EVRAZES’e giriş kemer sıkmaya götürdü Rusya’nın ekonomik problemleri, EVRAZES’ten büyük ekonomik beklentileri olan Kırgızistanlıların bu beklentilerini b...

Gümrük Birliği’ndeki Kırgız işgücü

Gümrük Birliği’ndeki Kırgız işgücü Tahminlere göre her on Kırgızistan vatandaşından birisi Rusya’da ekmek peşinde koşuyor. 6 milyon nüfusun 550 bini R...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (3)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (3) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (2)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (2) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (1)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (1) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kardeşin, kardeşe çelme takması kardeşi üzer

Kardeşin, kardeşe çelme takması kardeşi üzer Şu husus bilinmelidir ki Türk(iye) kamuoyu; Eski Sovyetler Birliği üyesi Türk Devlet ve Topluluklarından bu olay so...

Türkiye-Rusya krizinde Kırgızistan nerede olmalı?

Türkiye-Rusya krizinde Kırgızistan nerede olmalı? Bizim için iki dost ülkenin, birbirinin saçlarına yapışmış iki insan gibi bir halde iken, Cumhurbaşkanımızın bir ta...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:964

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1944

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2090

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3308

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU