GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

Kırgız-Tacik sınırındaki anlaşmazlık nasıl çözülür?

Kırgız-Tacik sınırındaki anlaşmazlık nasıl çözülür?
28 Ocak 2014, 09:35
Kırgız Medyasından
0 Yorum
Bu haber 3312 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

Kırgız-Tacik sınırının Batken ilçesinde yer alan kısmında meydana gelen olaylar, pazarı ve mezarı bir, asırlardan beri kucak kucağa, birlikte hayat süren, dost, akraba olan komşu iki halkın biribirine kılıç çekmişcesine bölünmesine yol açtı. Bölgede iki taraf arasında yaşanan anlaşmazlıkların temeli geçmişe dayanıyor. Ancak geçmişte yaşananlar, su, toprak, otlak paylaşımı gibi günlük, sıradan olaylardan ibaretti. Son gelişme ise;  öğlen vakti Tacik sınır görevlilerinin Kırgızistan'ın Aksay-Köktaş karayolundaki ırmağa kurulu su dağıtım yerine girmeleri, Kırgız meslektaşlarının “çıkın” uyarısına cevap olarak daha önce hiç görülmemiş bir şekilde ateş açmaları, ardından da saldırı eylemlerinde bulunmalarıydı. Olaylar, altı Kırgız, üç Tacik askerinin yaralanmasına yol açtı.

Uzmanlar, Kırgız-Tacik sınırındaki anlaşmazlığı SSCB'den kalan “miras” olarak nitelendiriyor. İki ülke topraklarında yer alan “anklav”lar da gerginlikler yaşanmasına ve sürmesine neden oluyor. Mesela yine Batken bölgesinde bulunan Özbekistan'a ait Soh ve Şahimardan ile Tacikistan'a ait Boruh anklavları Kırgızistan için gün geçtikçe daha da çetrefil bir hale gelmekte. Zira bu komşu ülkelerin köylerindeki nüfus hızla artmakta, bunun sonucunda da toprak, su sıkıntısı yaşamalarına yol açmakta, nihayetinde de hayvanlarını otlatmak amacıyla bizim boş, korumasız arazilerimiz göz dikmelerine, zaman zaman da yasaları çiğnemeleri noktasına getirmektedir. Taciklerin, “uzunluğu sadece 5 km olan Aksay-Köktaş-Tamdık yolunun yapımına, böyle çatışmaya kadar uzanan karşı çıkışlarının sebebi nedir?” sorusu işte burada kendiliğinden doğuyor. Bu yolun yapımının tamamlanması ile Boruh anklavının tamamen Kırgız egemenliği altında kalacak, şimdiye kadar ulaşımlarını bu anklav üzerinden sağlayan Batkenlilerin, söz konusu sıkıntısı da ortadan kalkmış olacak. Bunun yanı sıra İsfara ırmağının yüzde 80'inden Tacikler, yüzde 20'sinden Kırgızlar yararlanırken, yolun tamamlanması, suyun tamamen Kırgızların gözetimine geçmesine vesile olacak. Esasen son yıllarda Kırgızlar ırmak havzasında pirinç, meyve-sebze yetiştiriyor, sudan geçmişe göre daha fazla yararlanıyorlar. Batken bölgesi ile komşu Tacikistan için su; insanın hayat damarı olatak kabul ediliyor.

İşte bu durumlar nedeniyle Kırıgızistan ile Tacikistan, bağımsızlıklarının 23'üncü yılında, bırakın sınırları belirlemeyi, aksine tekrar karmaşık hale dönüşme seyri gösteriyor. İki tarafın da iki farklı haritayı temel alması çözümsüzlüğü daha da içinden çıkılmaz hake getiriyor. Kırgızlar 1958'deki haritaya göre sınırların tespitini isterken, Tacikler bu konuda 1938 yılındaki haritayı baz alıyor. İki ülke sınırları halen geçici olarak belirlenmiş olmakla birlikte, günümüzde anlaşmazlık ve sürtüşmelerin meydana geldiği bölgeler Kırgızistan'a ait olup, vatandaşlarımız yaşamasına ve toprağı işlemesine karşın, komşu Tacikler de “bizim topraklarımız” iddiasında ısrarcı. Sınırların, Taciklerin öne sürdüğü sistem uyarınca tespiti halinde Batken bölgesinin bir bölümünü kaybedebilriz. Kırgız tarafı ise günümüzdeki veya 1991'de Sovyetletin dağılması öncesindeki paylaşımın doğru olduğunu dile getiriyor. “Böylesine iki farklı fikir ise komşu iki ülkenin 970 km'lik ortak sınırından, 20 yıllık sürede sadece 519 km'lik bölümünün tespiti, kalan kısmında anlaşmazlık ve çözümsüzlükten başka sonuca götürmüyor” şeklinde dillendiriyor, hükümetin sınır sorunları ile ilgili özel temsilcisi Kubanbay İskenderov, görüşlerini.

Sınır anlaşmazlığındaki artışın bir sebebi de, Kırgızistan'ın uzak, bilhassa Batken bölgesinin komşular ile sınır köylerdeki halkın evini-barkını, toprağını terk ederek diğer bölgelere göçmesi. Çünkü işsizlik, yoksulluk ve diğer komşuların psikolojik ve güç kullanarak uyguladıkları baskı nedeniyle sınır köylerindeki halk, ev ve arazilerini değerinin çok altında satarak ellerinden çıkarıyor. Alıcılar ise komşu ülke vatandaşları. Yeni sahipler de arazileri, Tacikistan toprağı olarak kabul ediyor. Bizde para etmeyen yerler Tacikler için çok değerli ve pahalı. Onlarda hayat şartları bize nazaran birkaç misli pahalı ve çetin. Sadece Boruh köyünde 35 bin kişi yaşıyor. Bu yüzden iç göçü engllemek için Kırgız yönetiminin, başka ülke vatandaşlarına ev ev arazi satışını yasaklaması şart. Uzmanlar, mutlak surette sınır köylerinde yaşayan vatamndaşlarımızı her tür arazi, su ve başka vergilerden muaf tutulmasını, imtiyazlar verilmesini, iş imkanları sağlanmasını öneriyor. Aksi halde sınıra ne kadar asker, silah yığarsan yığ, bölgede halkın yaşamıyorsa sağladığın istikrar da kalıcı olmayacaktır.

Günümüzde iki ülke hukuk organlarınca kurulan özel komisyon, sınırda son yaşanan olayları inceliyor. Ayrıca sınıra yerleştirilen iki ülke askeri malzemeleri ile ordusunu sabit yerlerine geri yerleştirme konusunda mutabakata varıldı. Aynı zamanda askeri birlikler ilaveten sınır köylerinde yaşayan halk, gece-gündüz nöbette, ülke güvenliğini sağlamak için yardımcı oluyor. Yani Batken halkı, seferberlik dönemi yaşıyor. Olayın meydana geldiği gün Kırgız-Tacik geçiş noktaları ve tüm sınır kapıları kapatıldı ve halen açılmış değil.

Bu durum hem iki ülke hem de halklar açısından büyük ve ciddi bir sıkıntı. Çünkü bölgedeki Kırgız ve Tacikler kibritten yağa, giyecekten meyve-sebzeye kadar biribiriye ticaret yaparak yaşamlarını sürdürüyor. Günlük yaşamda hava ve su kadar birbirine muhtaç olan gıda maddelerinin sınır kapılarından geçememesi, insan vücudunda kan dolaşımının durması gibi iki tarafı da aynı derecede etkiliyor. Bunun yanı sıra Tacik vatandaşlarının dış dünyaya açılması sadece Kırgızistan üzerinden omlası nedeniyle, üçüncü ülkelere gidecek olanların da yolunu kapattı. Geçimlerini emekleriyle sağlayan Tacik işçilerini taşıyan yüzlerce Kırgız taksici de işsiz kaldı. Kısaca; sınırda şu an için sükunet hakim olmakla birlikte iki taraf arasındaki ticaret, ekonomik işbirliği kesildi, hayat zorlaştı. Son bilgiler, Tacikistan'da Aİ-92 benzinin 8 “somoni”ye (80 som) yükseldiği, toplu taşımanın durma noktasına geldiği,  gıda maddelerinen fiyatlarında önemli artışlar olduğu yönünde. Bu durum elbette Kırgızları da etkiliyor. Komşuları ile ticaret yapan esnaf iş yapamaz hale gelirken, Leylek ve Batken ilçelerindeki pazarlar müşteri bulamaz oldu. Ürününün yüzde 90'ını Tacikistan'a satan Sülüktü kömürcülerinin işleri durdu. Durumun bu minvalde devam etmesi halinde iki ülke ekonomisi zarar görecek, halkın yaşam şartları giderek daha da ağırlaşacak.

Tacik tarafının sınır çatışmasına kadar gitmesinin sebebi; yol yapımı. Burasının Kırgızlara ait olmadığı iddiasıyla “dalaşması”nın da tüm Tacik halkına olumsuz etki yaptığı şüphe götürmez bir gerçek.

Aradan günler geçse de konu hala sıcaklığını kaybetmiş değil. Bunun sebebbi de, tarafların masaya oturup çözüm aramak yerine birbirlerini suçlayan açıklamaları sürdürmeleri. 17 Ocak'ta Tacikistan Milli Güvenlik Komitesi Sınır Karargahı Başkanı Şaraf Fayzulliyev, Tacik medyasına yaptığı açıklamada Kırgız tarafını suçlayan beyanlarda bulunurken, Kırgızistan Başbakan Yardımcısı Tokon Mamıtov, bu suçlamaya; “Batken bölgesinde yapılmakta olan yolun bulnuduğu bölge bize ait. Tacikistan bu konuda açıkça yalan söylüyor. Biz bu yolu kendi topraklarımızda yapıyoruz. Topraklarımızda yaptığımız çalışmalar için birileri ile görüşmemiz mümkün mü? Fayzullayev'in anlaşma iddiaları gerçeği yansıtmıyor.” şeklinde cevap verdi. Mamıtov, 11 Ocak'taki olayda da Tacik askerlerinin Kırgız sınırlarını ihlal ettiğini vurguladı.

İki ülke arasındaki sınır çatışması ile ilgili olarak Kırgızistan'daki Tacik Derneği de iki ülke halkı ile hükümetlerine çağrı yaptı. Çağrıda şu ifadelere yer verildi:

“Yüzlerce yıldan beri Kırgızistan ve Tacikistan halkları birbiriyle dostluk, kardeşlik ve hoşgörü içinde beraber yaşıyor. Kırgız hükümeti ana dilimizi, kültürümüzü, örf-adetlerimizi korumada tüm imkanları sağlıyor. Aynı şekilde komşu Tacikistan'ın Uluslar arası politikasının sonucu olarak Kırgız kardeşlerimiz de Taciksitan'da güven ve huzur içinde yaşamlarını sürdürüyor. Bu yüzden Kırgızistan'daki Tacikler olarak iki ülke arasında meyudana gelen çatışmayı yüreğimizi dağladı. Bu çağrı ile atalar mirasını sağlam muhafaza ettiğimizi kanıtlıyor ve üçüncü bür tarafın müdahalasine gerek kalmadan hükümetlerimizin bu sorunu çözeceğine inanıyoruz.”

Aynı düşünce Kırgız yönetimi ile halk tarafından da dile getiriliyor. Farklı fikirlerle iki taraf da kazançlı çıkmayacaktır. Dolayısıyla sınır sorununu “eğri oturup doğru çözmek”ten başka yolu yok.

 

20 Ocak 2014

Emilbek Momunov

KABAR

Bu haber 3312 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

Kırgız Medyasından  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor?

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor? Ekonomik devler olarak adlandırılan ülkelerdeki kriz, bilhassa petrol fiyatlarındaki aşırı düşüş, enerji kaynakları...

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız”

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız” Canı Agım gazetesinin 4 Aralık tarihli sayısında, Suriye'de hava operasyonlarına katılan ve Türkiye'nin hav...

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan Türk Hava Kuvvetlerinin 24 Kasımda Rusya'ya ait SU-24 savaş uçağını düşürmesinin ardından Kırgızistan, tek tara...

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri 712-714 yılları arasında Kırgızistan'ın güneyinden Kateybe İbn-i Müslim liderliğinde İslam dini topraklarımızda...

Atambayev üç yılda ne yaptı?

Atambayev  üç yılda ne yaptı? İktidardakilerin yaptıklarını her zaman tarih değerlendirir. Atamabayev’in üç yılında üç önemli iş yaptığını görebi...

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor?

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor? Dünya genelinde yaşanan iklim değişiklilikleri Orta Asya’nın su havzalarının temelini oluşturan, daha açık bir ifad...

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri Farklı uzmanlı Manas Havaalanındaki Gansi Hava Üssünden çıkarılmasının ABD ile Kırgızistan arasındaki ilişkilerin b...

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil Kırgızistan’ın Gümrük Birliğine (GB) giriş kararı geçtiğimiz Mayıs ayında Astana’da kabul edildi. GB’nin temeli Rus...

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz”

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz” Uzun vadeli baktığımızda Gümrük Birliği 20 yıl sonra ortadan kalkacak. Herkes Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ile eşit v...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:968

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1946

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2092

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3310

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU