GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

Issık Göl - Tanrı'nın Yeryüzündeki Gözü (I)

Issık Göl - Tanrı'nın Yeryüzündeki Gözü (I)
17 Aralık 2015, 14:50
KONUK KALEMLER
0 Yorum
Bu haber 1118 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

“...Bu sırada o mavi göl muazzam kayalar kaosunun ve kar yığınlarının arasından gökyüzünü inceliyor, suyun karanlık derinliklerini kucaklıyor ve canlı bir vücut gibi yumuşak, güzel ve yavaş hareketli dalgalarından oluşan kaslarını şişiriyordu. Amaçsız doğan ve ölen dalgalardı bunlar. Sanki gecenin karanlığı bastırınca patlak verecek bir fırtınayı karşılamak için göl bütün kuvvetini toplamakta, enerji biriktirmekteydi...”

... diye betimlemiş Cengiz Aytmatov, Issık Göl’ü. Türk dünyasının en yetkin yazarlarından Cengiz Hocamız kadar bu gölü güzel anlatabilen kimse çıkmaz sanırım; ama bir densizlik yaparak şansımızı deneyelim. Cengiz Aytmatov’a ve Issık Göl’e tekrar geri dönmek üzere küçük bir parantez açayım.

Issık Göl, tam da Cengiz Aytmatov'un betimlediği gibi, fırtınayı karşılamak üzere...

Şimdi, dünyamız ile ilgili ilginç bir detaya tanık olalım. Coğrafya ile haşır neşir olanlar “Pole of Inaccessibility” (Erişilmezlik Kutbu) deyimini duymuş olabilirler. Duymadıysanız şöyle açıklayayım; herhangi bir kıtanın en merkezinde yer alan, tüm denizlere en uzak noktasına “erişilmezlik kutbu” ismi veriliyor. Dolayısıyla, Avrasya kıtasının erişilmezlik kutbu, tüm dünyada bütün denizlere en uzakta bulunan nokta olarak kayıtlara geçiyor:

Bu konuyu açıkladıktan sonra, Avrasya’nın “Erişilmezlik Kutbu”na biraz daha yakından bakalım. Dünyanın tüm denizlere en uzak noktasında ne görmeyi beklersiniz? Veya, şu şekilde sorayım, ne görmeyi beklemezsiniz? Şimdi sizlerle Avrasya Erişilmezlik Kutbu’nun tam merkezinde olmasa da, oldukça yakınında çektiğim iki-üç fotoğrafı paylaşayım:

Sanki Avrasya'nın en merkezinde değil, Akdeniz sahillerinde bir plajdasınız

Bir kıtanın denize en uzak noktasında simit, deniz yatağı, can yeleği satılır mı kardeşim?

Gördüğünüz gibi, dünyada tüm denizlere en uzak noktanın yakınlarında, dünya üzerinde görüp görebileceğiniz en güzel plajlardan biri yer alıyor. Bu noktada görmeyi pek tahmin edemeyeceğiniz altın gibi bir kumsal, şezlong ve şemsiyeler, su kaydırağı sizi şaşırtabilir. Yine dünya denizlerine en erişilemez noktada yer alan küçük bir markette bile en çok satılan ürünlerin deniz yatağı, kolluk, can simidi ve saire olması şu yaşlı dünyamızın ilginç bir cilvesi değilse nedir?

İşte, “Asian Pole of Inaccessibility”nin oldukça yakınında yer alan Issyk Kul, yani Ilık (Sıcak) Göl size böyle bir sürpriz sunuyor. Dünya üzerindeki en az tanınan, ama en ilginç, şaşırtıcı ve fotojenik göllerden biri olan, bir milletin efsanelerine, destanlarına, edebiyatına yüzlerce yıldır konu olan ve tanıklık eden Issyk Kul’u daha yakından tanımak ister misiniz?

Issık Göl, Peru-Bolivya sınırındaki Titicaca’nın ardından dünya üzerindeki en büyük ikinci Dağ Gölü olarak kayıtlara geçmiş. Hazar Denizinden sonra en büyük ikinci tuzlu göl olan Issık Göl, tüm dünya gölleri arasında onuncu büyüklüğe sahip. Eh, dünyadaki tüm denizlere en uzak noktada olduğunu da az önce öğrendik...

Issık Göl, 1600 metre rakımda, Tian Shan, yani Tanrı Dağları tarafından kuşatılmış bir göl. Asya’nın ortasında yüksek dağlarla çevrili bir gölden ne beklersiniz? Kışın donmasını, aylarca kalın bir buz tabakasının altında kalmasını, değil mi? Ama hayır, Issık Göl’ün en önemli özelliklerinden biri, bulunduğu coğrafyaya rağmen donmaması.

Issık Göl'ün hamisi Tanrı Dağları

100’ün üzerinde akarsu ve yer altı su kaynakları tarafından beslenen ve kapalı bir havza olan Issık Göl’ün su tedarikçileri arasında önemli miktarda yer altı sıcak su kaynakları olduğu tahmin ediliyor. Bu sayede göl, kışın en soğuk günlerinde bile inatla donmayarak bölgesinin sert iklimi ile alay ediyor.

Gölde tekne gezisi yaptığımız saatlerde bizler erken yaz günlerini yaşarken (aylardan Haziran) Tanrı Dağları'nın zirvelerinde kar fırtınası kopmuştu!

Buradan geliyoruz Issık Göl’ün ismine ve etimolojisine. Issyk-Kul, Kırgızca’da Ilık Göl/Sıcak Göl anlamına geliyor. Çin kaynaklarında da “sıcak deniz” olarak kayıtlara geçen Issyk-Kul’un ismindeki “Issık” fonetik açıdan kulaklarımıza tanıdık geliyor mu? Japonya’dan Anadolu’ya uzanan dil ailemizin tatlı sürprizlerinden birine tanıklık edelim; Doğu Anadolu’da “sıcak” için “ıssıcak” denildiğini duymuşsunuzdur. Japonca’da ise sıcak “atsui” olup, çeşitli yörelerde “ıssui” olarak da telafuz edilir. Issui-Issık-Issıcak bağlantısını bulmamı sağlayan Hasan Mihrican ve Erol Emet arkadaşlarımı da anmadan geçemeyeceğim.

Dil ve kültür birliğimizin en önemli tanıklarından biri de, Issık Göl’ü kuşatan Tanrı Dağları tabii ki. Orta Asya’nın en büyük sıradağ sistemlerinden biri olup, yaklaşık bir milyon kilometrekareyi kaplayan, 7000 metreyi geçen zirveleri ve olağanüstü panoraması ile ismini hak eden Tanrı Dağları, Türki Cumhuriyetler ve Çin’in Sincan Bölgesi’nin coğrafi hakimidir.

Tanrı Dağları'nın güney (gölgeli) kolu

Özbekistan’dan doğuya doğru uzanan Tanrı Dağları, Kırgızistan’da ilerlerken büyük bir “göz”ün kenarında ikiye ayrılarak upuzun kirpikler gibi, gözün sınırlarını yalayarak yollarına devam ederler. İşte, Tanrı Dağları’nın iki kolu arasında kalan bu devasa mavi göze Issık Göl adı verilmiştir. Coğrafyasına yakışır şekilde, Japon çizgi filmlerindeki gibi yusyuvarlak değil, çekik bir göze benzeyen Issık Göl için kullanılan “göz”, hatta “tanrının gözü” metaforuna güzel bir örnek arayacak olursak:

“Ak sütüm adına sana yalvarıyorum ey Tengri! Buraya, senin yeryüzündeki gözün olan bu kutsal gölün kıyısına sana yakarmak için geldik. Ey Issık Göl, yeryüzünün gökyüzüne bakan gözü! Sana sesleniyorum ey suları buz tutmayan göl! Ey kutsal ebedi varlık! Kadere hükmeden Kök Tengri (Gök Tanrı) gözünü köpüklerine çevirdiği zaman, duamı ona ulaştırasın diye sana sesleniyorum...... Duamı kabul et ey Tengri! Bizimle birlikte, hiçbir zaman yanımızdan ayrılmayan ve konuşma bilmeyen hayvanlarımız için de dua ediyoruz”

Evet, tahmin ettiğiniz gibi, yine Cengiz Aytmatov’un sihirli sözcüklerine başvuruyoruz. Ve görüyoruz ki, Issık Göl Tanrı Dağları’nda yaşayan göçebe Kırgız halkı için, tanrıya ulaştıkları, yakardıkları kutsal bir göl; yaşayan, hisseden, kutsal bir varlık. (ufak bir dip not; göçebe Kırgızların dualarında hayvanlarını unutmamış olmaları ne kadar güzel bir detay, değil mi?)

(Devam edecek)

http://onurataoglu.blogspot.com/2015/01/krgzistan-issk-gol-tanrnn-yeryuzundeki.html

Bu haber 1118 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

KONUK KALEMLER  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (5)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (5) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (4)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (4) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

EVRAZES’e giriş kemer sıkmaya götürdü

EVRAZES’e giriş kemer sıkmaya götürdü Rusya’nın ekonomik problemleri, EVRAZES’ten büyük ekonomik beklentileri olan Kırgızistanlıların bu beklentilerini b...

Gümrük Birliği’ndeki Kırgız işgücü

Gümrük Birliği’ndeki Kırgız işgücü Tahminlere göre her on Kırgızistan vatandaşından birisi Rusya’da ekmek peşinde koşuyor. 6 milyon nüfusun 550 bini R...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (3)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (3) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (2)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (2) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (1)

Kırgız Toplumunda Sufizm Geleneği (1) Asya halklarından biri olan Kırgız toplumu arasında İslamiyet’in Sufizm yoluyla yayıldığı bilinmektedir. Kırgızlar ...

Kardeşin, kardeşe çelme takması kardeşi üzer

Kardeşin, kardeşe çelme takması kardeşi üzer Şu husus bilinmelidir ki Türk(iye) kamuoyu; Eski Sovyetler Birliği üyesi Türk Devlet ve Topluluklarından bu olay so...

Türkiye-Rusya krizinde Kırgızistan nerede olmalı?

Türkiye-Rusya krizinde Kırgızistan nerede olmalı? Bizim için iki dost ülkenin, birbirinin saçlarına yapışmış iki insan gibi bir halde iken, Cumhurbaşkanımızın bir ta...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:964

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1944

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2090

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3308

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU