GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

Kırgızistan’da enerji krizi ve çıkış yolları

Bağımsızlığın ardından diğer eski Sovyet cumhuriyetleri gibi Kırgızistan da elektrik sektöründe direksiyonun başına kendisi geçti. Enerji Bakanlığı verilerine göre 1991-2010 yılları arasında 370 milyon dolarlık yabancı sermaye enerji üretimi ve yüksek gerilim hatları tesisi amacıyla kullanıldı. O dönemdeki enerji uzmanları sektörün kalkınması için enerjiden elde edilecek geliri yeterli görmeyerek ek vergiler de olması gerektiği düşüncesiyle enerji yönetiminde reform programı başlattı. Ancak önemli bir gelir kaynağı olarak görülen bu sektöre göz dikenler çoğaldı, üst düzey yöneticilerin kayıtsızlığı ve “üvey evlat” muamelesi yüzünden gerçek uzmanlar görevlerinden uzaklaştırıldı, yerlerine çıkar ve çabuk zengin olma hayalini kuranlar oturdu ve nihayetinde, “vahşi kapitalizm” yolsuzluk, hırsızlık ve diğer olumsuzluklar hüküm sürmeye başladı.
Kırgızistan’da enerji krizi ve çıkış yolları
27 Mart 2014, 14:18
Kırgız Medyasından
0 Yorum
Bu haber 2152 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

Kırgızistan’ın hidroelektrik potansiyeli 140 milyar kwatt/saati aşmakla birlikte yıllık gerçek üretimi sadece 14 milyar kwatt/saat olarak gerçekleşiyor.

Sovyetler döneminde Kırgızistan’ın elektrik enerjisi alanını geliştirmeye Moskova özel önem vermiş, Kırgız enerji sistemine yıllık ortalama 65 milyon dolar finans desteği sağlamıştı. Bu durum, enerji tesislerini, bilhassa hidroelektrik santrallerini (HES) süratle kurmaya, dolayısıyla ekonominin ve halkın elektrik enerjisi ihtiyacını kesintisiz sağlama imkanı oluşturmuştu.

Bağımsızlığın ardından diğer eski Sovyet cumhuriyetleri gibi Kırgızistan da elektrik sektöründe direksiyonun başına kendisi geçti. Enerji Bakanlığı verilerine göre 1991-2010 yılları arasında 370 milyon dolarlık yabancı sermaye enerji üretimi ve yüksek gerilim hatları tesisi amacıyla kullanıldı. O dönemdeki enerji uzmanları sektörün kalkınması için enerjiden elde edilecek geliri yeterli görmeyerek ek vergiler de olması gerektiği düşüncesiyle enerji yönetiminde reform programı başlattı. Ancak önemli bir gelir kaynağı olarak görülen bu sektöre göz dikenler çoğaldı, üst düzey yöneticilerin kayıtsızlığı ve “üvey evlat” muamelesi yüzünden gerçek uzmanlar görevlerinden uzaklaştırıldı, yerlerine çıkar ve çabuk zengin olma hayalini kuranlar oturdu ve nihayetinde, “vahşi kapitalizm” yolsuzluk, hırsızlık ve diğer olumsuzluklar hüküm sürmeye başladı.

Böylesine başıbozukluğun etkisiyle sadece hukuki ve sınai değil, teknolojik sistemde de gerileme, daha aradan 10 yıl geçmeden veya diğer bir ifadeyle 2010 yılından ititbaren sıkıntılı dönemin kapısını araladı. Dağıtım hatlarının yenilenememesinden kaynaklanan emerji kaybı, tüketicilerin borçlarının artması, kaçak elektrik kullanımı, üst düzey yöneticiler arasında yolsuzluğun giderek artması gibi sebepler, bu sektörün artık yağmalanmasına yol açtı.

2010 yılından sonra değişen yeni iktidar, ülkenin kriz batağına saplanan enerji sektörünü bir nebze rayına oturttu, peşinden de “rehabilitasyon”a başladı. İlk olarak cumhurbaşkanı, yayınladığı karar ile yakıt-enerji işletmelerinin şeffaflığı programını yürürlüğe soktu, buna hem sektör hem de hukuk organlarından destek geldi.

Son üç yıl içinde enerjiye yapılan yatırımların gelişi de konuya en üst düzeyde yapılan müdahalenin sonucudur. Yatırımlar, elektrik enerjisi üretimine (Yukarı Narın HES barajı, Kambar Ata-1 HES, küçük HES’ler, Bişkek Termik Santralinin modernizasyonu, Kara Keçe Termik Santralinin teknik-ekonomik fizibiltesi, Toktogul, Atbaşı vb. HES’lerin modernizasyonu), enerji nakline, aktarma istasyonlarının yenilenmesine, dağıtım ve satış süreçlerindeki teknolojiye, modern sayaçların yaygınlaştırılmasına kullanıldı. Bu projelerin maliyeti olarak ortaya çıkan rakam 5 milyar dolar ve bunun 760 milyon doları piyasaya girdi bile.

Tündükelektrik A.Ş. tarafından Bişkek’teki abonelere yerleştirilen “akıllı sayaç”lar, sonuçlarını göstermeye başladı. Bu tür sayaçlar takıldıktan sonra elektrik kullanımında yüzde 300’lük bir artış yaşandı veya bir başka ifadeyle, önceki “akılsız sayaç”ların gösterdiği enerji tüketimi oranı birkaç misli yükseldi. Bugüne kadar başkentte 11 binin üzerinde abonenin sayacı “aklıllı”lar ile değiştirildi. Sadece bu değişiklikte dahi  enerjide teknolojiden kaynaklanan kayıplar yüzde 20’den yüzde 6’ya kadar geriledi. 2015’e kadar Bişkek’te 110 binin üzerinde “akıllı sayaç” dönüşümü yapılması planlanıyor.

Enerji şirketleri her yıl, sahip oldukları yakıt-enerji tesislerinin gelecek yıl yenilenmesine ilişkin planlarını devlete sunuyor, buna ilişkin harcamaları da kayda alınıyor. Antitekelleşme Dairesi, kendilerine verilen rakamlara göre 2014 yılında, enerji sektörüne 6.3 milyar som (Yaklaşık 115 milyon dolar) finansman çekileceğini tahmin ediyor.

Enerji sektöründe yolsuzluğu önlemek için Kırgızistan Cumhuriyeti Savunma Komitesinde oluşturlan özel grup, bu sektördeki yolsuzluğun altı alanda ve 25 şekilde yapıldığını tespit etti.  Grup, sektörde yolsuzluğun önlenmesi için 40’a yakın eylem planı belirledi. Bu konuda yakın bir zamanda özel bir toplantı gerçekleştirilecek ve enerji sektöründeki yolsuzlukları ortadan kaldırmak amacıyla iç denetim kurulması, satın almaların şeffaf ve ayrı ayrı yapılması, ihale komisyonlarının şeffaf olması ve vatandaşlardan temsilcilerinde komsiyonlarda yer almasının sağlanması önerileri değerlendirilecek.

Ne yazık ki karlı olarak düşünülen enerji sektörünün, aksine zararda olmasının sebeplerinden biri; iç pazarda zararına çalışması. Zira 2013 yılında 1 kwat/saatt elektriğin üretim maliyeti 124 tıyın iken tüketiciye yansıması 88 tıyın oldu. Sonuçte sektör, kwat/saat başına 36 tıyın zarar etti.  2014 yılında ise maliyetin 134 tıyın olması planlanıyor ve bu durumda da zarar da kwat/sat başına 46 tıyına yükselecek.

Enerji ihracatından elde edilen gelir ise sedece ısıtma tesislerinin ihtiyacı olan yakıtın alımında kullanılıyor. Bu noktada durum bir hayli sıkıntılı. Bu tesislerin yıllık yakıt ihtiyacı yaklaşık 60 milyon dolar, enerji iharacatının geliri ise 40 milyon dolarda kalıyor. İhracatın hacmi ve bedeli, suya ve bölgesel pazarın konjonktorüne göre değişiyor.

Mevcut durumdan çıkabilmenin temel yolu, iç pazarda satışı bir sisteme oturtmak olarak görülüyor. Bu, öncelikle yolsuzlukla mutlak mücadele ve yavaş adımlarla elektriğe zam.

Enflasyonun gerçek düzeyini dikkate alarak elektrik ve ısınma fiyatları optimal düzeye getirlirse, enerji şirketlerinin gelir-gider tablolarında, 4-5 yıl içinde denge ortaya çıkacaktır. Şirketler ancak ondan sonra tüketicilere kesintisiz ve kaliteli enerji sağlayabilir.

Emilbek Momunov

KABAR

http://kabar.kg/kyr/analytics/full/58717

 

Bu haber 2152 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

Kırgız Medyasından  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor?

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor? Ekonomik devler olarak adlandırılan ülkelerdeki kriz, bilhassa petrol fiyatlarındaki aşırı düşüş, enerji kaynakları...

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız”

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız” Canı Agım gazetesinin 4 Aralık tarihli sayısında, Suriye'de hava operasyonlarına katılan ve Türkiye'nin hav...

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan Türk Hava Kuvvetlerinin 24 Kasımda Rusya'ya ait SU-24 savaş uçağını düşürmesinin ardından Kırgızistan, tek tara...

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri 712-714 yılları arasında Kırgızistan'ın güneyinden Kateybe İbn-i Müslim liderliğinde İslam dini topraklarımızda...

Atambayev üç yılda ne yaptı?

Atambayev  üç yılda ne yaptı? İktidardakilerin yaptıklarını her zaman tarih değerlendirir. Atamabayev’in üç yılında üç önemli iş yaptığını görebi...

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor?

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor? Dünya genelinde yaşanan iklim değişiklilikleri Orta Asya’nın su havzalarının temelini oluşturan, daha açık bir ifad...

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri Farklı uzmanlı Manas Havaalanındaki Gansi Hava Üssünden çıkarılmasının ABD ile Kırgızistan arasındaki ilişkilerin b...

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil Kırgızistan’ın Gümrük Birliğine (GB) giriş kararı geçtiğimiz Mayıs ayında Astana’da kabul edildi. GB’nin temeli Rus...

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz”

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz” Uzun vadeli baktığımızda Gümrük Birliği 20 yıl sonra ortadan kalkacak. Herkes Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ile eşit v...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:968

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1946

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2092

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3310

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU