GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

Enerjide yolsuzluk hala sürüyor

Enerji Bakanlığının verilerine göre 1991-2010 yılları arasında, dönemin hükümeti bu amaçlar veya yüksek voltajlı trafolar ve dağıtım hatları kurulaması için 370 milyon dolarlık yatırım yönlendirmiş.

O dönemdeki profesyonel enerjiciler sektörü kalkındırmak için hiçbir kazanç elde etmeden para desteği olması gerektiğini de dikkate alarak 2001 yılında enerji yönetiminde reform programı üzerinde çalışmaya başladılar. Ancak kazançlı olarak görülen sektöre göz dikenler artarak, üst kademenin kayıtsızlığı ve üvey evlat muamelesi nedeniyle gerçek uzmanlar yönetimden uzaklaştırıldı, yerlerine geçici çıkarlarını ve kısa zamanda zengin olmayı düşünen becerikli kişiler getirildi. Nihayetinde “vahşi kapitalizm”, yolsuzluk, hırsızlık ve diğer olumsuz görünüşler hüküm sürmeye başladı.
Enerjide yolsuzluk hala sürüyor
16 Mayıs 2014, 17:39
Kırgız Medyasından
0 Yorum
Bu haber 1974 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

Kırgızistan’da 7 Nisan 2010’da dönemin devlet başkanı Kurmanbek Bakiyev’in şimdiki cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev’in de içinde olduğu muhalefet tarafından devrilmesinin ana sebeplerinden birisinin elektriğe zam yapılması olduğunu biliyoruz. Ancak “zaman en iyi terazi” deyimi karşımıza çıkıyor. Aradan dört yıl geçtikten geçti, bu sistemin eski devlet başkanı ve çevresindekileri iktidardan alaşağı etmenin yolu olduğunu şimdiki hayatımız apaçık ispatladı. Zira devrimden sonraki geçici devlet başkanı Roza Otunbayeva ve ardından gelen Almazbek Atambayev, halkı aldatarak elektrik fiyatlarını hileyle gerçek değerinden düşük tuttular ve bu sektörü yönetemeyip geçmişteki yolsuzluk trafiğini ortadan kaldıramadılar (belki kendileri de bunun içinde). Zira enerji sektöründe milyonlarca doları çalmak için elektrik üreten, dağıtan, para toplayan vb. Şirşov’un kurduğu “akıllı” trafik ortadan kaldırılmıyor aksine devam ettiriliyor. Yani tüketici.

Sıradan kontrolcüden başlayıp, enerji şirketinin yöneticilerine, bakana kadar geçmişteki gibi eski sistemde faaliyet göstererek krizden çıkışın bir yolunu dahi bulamadılar (bulmak da istemiyorlar, tatlı paradan neden ayrılmak istesin). Yapılan sadece “akılsız” halka “akıllı” sayaç yerleştirmek. Bu sayaç, belirlenen miktarın (10 kilovat/saat) üzerinde kullanıldığında otomatik olarak elektriği kapatıyormuş. Böylece devlet, karlı olarak kabul edilen elektrik enerjisinden gelir elde etmek bir tarafa, her yıl 6 milyar som civarında zarar ediyor.  Böylesine dağdan akıp gelen sudan çok ucuza elde edilmesine rağmen enerji krizinin, sadece yönetimin beceriksiz ya da yolsuzluğun dal budak saldığı ülkelerde olması mümkün. Nihayetinde çıkış yolu mu kalmadı, yoksa “halk geçmişi unuttu” diye düşünüyor mu, enerji bakanlığı 1 Temmuzdan itibarin yazın 300, kışın 600 kilovat/saatten fazla elektrik tüketenlere her bir kilovat/saat için 1 som 20 tıyın zam yapılmasını hükümete sunmuş, meclis tatile girmeden onaylanmasının yollarını arıyor.

Enerji Bakanlığı aynı zamanda, bazı Kırgızların adıyla alay ettiği “akıllı” sayaçların kullanılmasından bu yana kafe, restoran, sauna, villa gibi büyük tüketicilerin faturalarının birkaç kat arttığını açıklıyor. Bu yüzden elektrikçiler, halkın yeniden devrime yönlenmemesi, Atambayev’i Bakiyev’in uğradığı sona uğratmamak için “akıllı sayaçları tamamen yerleştirerek, çaldıkları paraları ortadan kaldırmaları gerekiyor. Çünkü günümüz hayatı elektrik enerjisi ile doğrudan bağlantılı. Fiyatların yüzde 80’e varan oranda artışı, tüm alanlarda pahalılığı da beraberinde getirecek. Krizden çıkmanın bir başka yolu da; aracı, dağıtıcı adıyla ortaya çıkarak pastadan pay alan becerikli şirketleri aradan çıkarmak, sektörü tek çatı altında toplamak veya Sovyetler dönemindeki gibi tek şirkete dönüştürmek. Aksi halde aracı şirketlerin olacağı sektörde hiçbir zaman düzelme olmayacaktır. Bunun yapılmaması, fiyatların yükselmesi halinde Atambayev’in, Bakiyev’den özür dilemesi, 2010 yılı Nisanında kendisini iktidardan alaşağı etmek için sadece gerçekten ekonomik durumu dikkate almadan devrim yapıldığını ve 86 insanın boş yere hayatını kaybettiğini kabul etmesi gerekir.

Hidroelektrik potansiyelinin sadece yüzde 10’u kullanılıyor

Hakikaten Kırgızistan’ın hidroelektrik potansiyeli 140 milyar kilovat/saatin üzerinde olmasına rağmen yıllık üretimi sadece 14milyor kilovat/saat.

Sovyetler döneminde Kırgızistan enerji sektörünü geliştirmek için merkezden özel ilgi gösterilmiş, Kırgız enerji sistemine her yıl 65 milyon dolar tutarında ödenek ayrılmış. Bu durum enerji sistemlerini, bilhassa hidroelektrik santrallerini hızla yapmayı ve ekonomiyi, sosyal çevreyi, halkın elektrik ihtiyacını sağlıklı bir şekilde karşılamaya imkan sağlamış.

Enerji Bakanlığı verilerine göre 1991-2010 yılları arasında, dönemin hükümeti bu amaçlar veya yüksek voltajlı trafolar ve dağıtım hatları kurulaması için 370 milyon dolarlık yatırım yönlendirmiş.

O dönemdeki profesyonel enerjiciler sektörü kalkındırmak için hiçbir kazanç elde etmeden para desteği olması gerektiğini de dikkate alarak 2001 yılında enerji yönetiminde reform programı üzerinde çalışmaya başladılar. Ancak kazançlı olarak görülen sektöre göz dikenler artarak, üst kademenin kayıtsızlığı ve üvey evlat muamelesi nedeniyle gerçek uzmanlar yönetimden uzaklaştırıldı, yerlerine geçici çıkarlarını ve kısa zamanda zengin olmayı düşünen becerikli kişiler getirildi. Nihayetinde “vahşi kapitalizm”, yolsuzluk, hırsızlık ve diğer olumsuz görünüşler hüküm sürmeye başladı.

Bu rezilliklerin sonucu sadece hukuki ve sınai değil, zamanla teknolojik sistemin gerilemesi de aradan on yıl geçmeden veya 2010 yılından itibaren büyük ağır sorunlar ortaya çıkardı. Aşırı elektrik kaybı, tüketici borçlarının artması, kitlesel elektrik hırsızlığı, üst düzeyde yolsuzluğun artması sonucu beceriksiz sektör yönetimi sektörün yağmalanmasına yol açtı.

Enerji bağımsızlığının yolu: Datka-Kemin nakil hattı

Son üç yılda enerji sektörüne yatırım gelmesi de devlet düzeyinde bu adımların atılmasına bağlı. Yatırımlar, enerji üretimi (Yukarı Narın Hidroelektrik Santralı barajı, Kambar Ata-1 Hidroelektrik Santralı, küçük hidroelektrik santralleri, Bişkek Isıtma Sistemleri Santralinin modernizasyonu, Karakeçe Termik Santralinin teknik-ekonomik planlaması, Toktogul, Atbaşı vb. hidroelektrik santrallerinin modernizasyonu vb.), nakli (Datka-Kemin hattı, Datka-Kemin ve Datka-Hudcant aktarma istasyonları, bazı transformatörlerin komple değiştirilmesi) ve dağıtım/satış sürecine (kablo ve transfer sistemlerini değiştirme, modern hesaplama, peşin ödeme sistemleri, denetim ve otomasyon sistemi kurulması) yapıldı. Bu projelerin gerçekleştirilmesi için 5milyar dolarlık maliyet planlanmış ve şimdiye kadar bunun 760 milyon doları kullanılmış.

“Tündükelktrik” A.Ş. tarafından Bişkek’teki abonelerde değiştirilen “akıllı” sayaçlar sonuçlarını veriyor. Bu tür sayaçlar takıldıktan sonra elektrik tüketimi yüzde 300 artmış veya geçmişte “akılsız” sayaçların gösterdiği tüketim birkaç kat yükseldi. Halen başkentte 11 binin üzerinde “akıllı” sayaç takıldı. Bu dönem içinde enerji kaybı yüzde 20’den yüzde 6’lara geriledi. 2015’e kadar Bişkek’te 100 binin üzerinde “akıllı” sayaç takılacak.

Yolsuzluğun 6 kanalı ve 25 grafiği belirlendi

Enerji sektöründeki yolsuzluğu engellemek amacıyla Meclis’te kurulan özel komisyon, sektörde yolsuzluğun altı kanalı ve 25 grafiğini tespit etti. Önerilen planda, bu sektördeki yolsuzluğu engellemeye yönelik 40’a yakın eylem belirlendi.

Yakın geçmişte bu konuda özel toplantı yapılarak, enerji sektöründe yolsuzluğun ortadan kaldırılması için iç denetim mekanizması kurulması, açık ihale, ihale komisyonu yapısının şeffaf olması, sivil toplum temsilcilerinin de komisyon ve ihalelerde yer alması öneriler arasında yer alıyor.

Maalesef karlı olarak kabul edilen sektörün aksine zararda olmasının sebeplerinden biri; iç pazarda zararına çalışması. Zira 2014 yılında 1 kilovat/saat elektriğin maliyeti 124 tıyın iken tüketiciye 88 tıyından satılıyor. Sonuçta sektör kilovat/saat başına 36 tıyın zarar ediyor

Enerji ihracatından elde edilen gelir, sadece ısıtma sistemleri tesisine yakıt almak için kullanılıyor. Burada da durum ağır; her yıl yakıt için 66 milyon dolar gerekirken, enerji ihracatından elde edilen gelir de yıllık ortalama 40 milyon dolar. İhracatın hacmi ve fiyatı, suya ve bölgesel pazarın talebine bağlı.

İç piyasada elektrik satışının sistemleştirilmesi, kriz ortamından çıkışın ana yolu olarak kabul ediliyor. Bu, öncelikle yolsuzlukla kararlı mücadele etmek,  ardından da yavaş adımlarla elektriğe zam yaparak fiyatları ekonomik seviyeye yükseltmekle mümkün olacaktır.

Eğer gerçek enflasyon dikkate alınır, enerji ve ısıtma tüketicileri için fiyatlar dengeli hale getirilirse 4-5 yılda enerji şirketlerinin gelir-gider tablosu dengelenebilir. Ardında da enerji sektörü, tüketicilere kesintisiz ve kaliteli enerji sağlama imkanına kavuşur.

Sözün kısası RusHidro’nun yapımına başladığı Narın ırmağı üzerindeki hidroelektrik santrallerinin olumlu sonuçlarını ancak 5-6 yıl sonra görebiliriz.

http://kg.bashat.kg/news/446

Bu haber 1974 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

Kırgız Medyasından  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor?

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor? Ekonomik devler olarak adlandırılan ülkelerdeki kriz, bilhassa petrol fiyatlarındaki aşırı düşüş, enerji kaynakları...

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız”

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız” Canı Agım gazetesinin 4 Aralık tarihli sayısında, Suriye'de hava operasyonlarına katılan ve Türkiye'nin hav...

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan Türk Hava Kuvvetlerinin 24 Kasımda Rusya'ya ait SU-24 savaş uçağını düşürmesinin ardından Kırgızistan, tek tara...

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri 712-714 yılları arasında Kırgızistan'ın güneyinden Kateybe İbn-i Müslim liderliğinde İslam dini topraklarımızda...

Atambayev üç yılda ne yaptı?

Atambayev  üç yılda ne yaptı? İktidardakilerin yaptıklarını her zaman tarih değerlendirir. Atamabayev’in üç yılında üç önemli iş yaptığını görebi...

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor?

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor? Dünya genelinde yaşanan iklim değişiklilikleri Orta Asya’nın su havzalarının temelini oluşturan, daha açık bir ifad...

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri Farklı uzmanlı Manas Havaalanındaki Gansi Hava Üssünden çıkarılmasının ABD ile Kırgızistan arasındaki ilişkilerin b...

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil Kırgızistan’ın Gümrük Birliğine (GB) giriş kararı geçtiğimiz Mayıs ayında Astana’da kabul edildi. GB’nin temeli Rus...

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz”

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz” Uzun vadeli baktığımızda Gümrük Birliği 20 yıl sonra ortadan kalkacak. Herkes Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ile eşit v...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:968

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1946

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2092

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3310

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU