GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

Bir akıma bağlılar ama bir grupta toplanamıyorlar

Bir akıma bağlılar ama bir grupta toplanamıyorlar
30 Haziran 2014, 17:09
Kırgız Medyasından
0 Yorum
Bu haber 1562 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

 

Sovyet mühendislerininin bıkmadan çok geniş bir coğrafyaya kurdukları büyük projelerin sıkıntısını Orta Asya ülkeleri şimdi çekiyor.

Orta Asya’da sürekli yaşanan elektrik ve suya bağlı anlaşmazlıklar, Özbeklerin Kırgızistan’ın güneyine doğalgaz akışını kesmesiyle yeni bir renge büründü.

Sovyetler Birliği döneminde enerji sistemleri kurulurken mühendislerin bıkmadan ülke geneline yaydığı projeler, şimdi Orta Asya coğrafyasında kıvılcımı ateşleyecek kibrit konumunda. Kırgızistan, Tacikistan, Türkmenistan, Özbekistan ve Kazakistan’ı birbirine bağlayan enerji ve su sorunu günümüzde bölgenin çözümü zor tek sorunu olarak karşımıza çıkıyor.

Sovyetler döneminde kurulan enerji sistemleri, yukarıda sözü edilen ülkelerden birinde meydana gelebilecek kısıntıyı anında ikincisinden takviye ederek, ikincisinde yaşanan su kıtlığını üçüncüsünden takviye ederek çözmüş, dünyanın ikinci büyük devinin tarih sayfalarında kendine ait yeri aldığı zamana kadar. Bu çözümlerin hepsi Genel Enerji Sistemi (GES) ile gerçekleşmiş. Orta Asya’nın GES’İ veya diğer bir ifadeyle Genel Enerji Dairesi (GED), birbirine 220 ve 500 kwatt’tan oluşan hatlar ile bağlanan karmaşık bir blok. GES’in ana komuta merkezi ise Taşkent’te. Sovyetler dağıldıktan sonra GES, oğlak kapma yarışına dönüştü. Sistemden ilk önce 2003 yılında Türkmenistan, ardından da Tacikistan’ın bir bölümü çıktı. Helen GES’te Özbekistan, Kazakistan ve Kırgızistan yer alıyor. Fakat herkes birbirini enerji hırsızlığıyla suçluyor, bazen Özbekistan bazen Kazakistan “GES’ten çıkacağım” diye tehdit ederken, bağımsız enerji sistemine sahip olmayan Krıgızistan ise bu ülkelere çıkmamaları için yalvararark işkence görmeye devam ediyor. Daha geçtiğimiz günlerde Özbekistan’ın sistemden çıkacağına ilişkin medya organlarında çıkan haberler toplumu bir hayli endişelendirdi. Şanslıyız ki; Taşkent resmi olarak böyle bir açıklama yapmadığını duyururken, Kırgız Milli Elektrik Santralleri de bu açıklamayı tasdikledi.

Kırgızistan’ın enerji bağımsızlığı çabaları

Kırgızistan için en tehlikelisi GES’ten ayrılmak. Ülkenin enerji üretiminin yüzde 90’ını gerçekleştiren beş büyük hidroelektrik santrali (HES) Calalabad bölgesinde yer alıyor. Burada üretilen elektrik enerjisinin sadece bir kısmı kendi topraklarımız üzerinde tüketiciye ulaştırılabiliyor. Enerjinin ağırlıklı kısmının tükteciye ulaştırılması ise ancak Kazakistan, Özbekistan ve Tacikistan üzerinden mümkün. Bu enerji sisteminin kopması, ülkenin güneyi ve kuzeyine enerji dağıtacak nakil hattının olmaması anlamına geliyor. Uzmanların belirttiği gibi Kazakistan’ın GES’ten çıkması halinde Kırgızistan’ın kuzey bölgelerinde elektrik enerjisinin yarı yarıya azalması demek. Özbekistan’ın sistemden ayrılması ise Oş bölgesinde yüzde 50, Batken bölgesinde ise yüzde 85’lik bir elektrik açığının ortaya çıkması sonucunu doğuruyor.

Kırgızistan, bu durumdan kurtulmanın yollarını arıyor. Cumhurbaşkanı Almazbek Atambayev, Calalabad bölgesine yaptığı ziyarette, ülkenin 1-1,5 yıl içinde enerji bağımsızlığına kavuşacağını açklamıştı. Enerji tesislerinin yapımında sona gelendiğini belirten Atambayev, bir HES’in 2016 yılında Narın ırmağı üzerinde kurulacağını, Datka-Kemin aktarma istasyonunun bitirilmesi ve yine 2016’da Kambar Ata-2 HES’in ikini etabının faaliyete geçmesiyle enerji sıkıntısının ortadan kalkacağını ve komşulara bağımlı olmayacağını söyledi. Atambayev, 2016’da Bişkek’teki termik santralinde de yenilemenin tamamlanacağın kaydetti.

Komşular başlarının çaresine bakmış

Özbekistan, bağımsızlığının kazanmasının ardından 500 ve 220 kwatt gücünde birkaç dağıtım hattı kurdu veya yeniledi. Bu hatlar ile, komşu ülkelerin dağıtım hatlarının kullanmadan ülkenin elektrik ihtiyacını karşılabiliyor. Ancak Özbekistan’da elektrek enerjisi kısıtlı olduğu için kışın elektrik kesintili veriliyor. Bu yüzden Taşkent’in, GES konusunda boynu bükük. Kazaklar da bu sorunu çözmek için bağımsızlıkla birlikte adımlar attı. Kuzey-güney enerji nakil hatları kuruldu. İlaveten son yıllarda alternatif enerji sistemleri üzerinde çalışıyor; rüzgar ve güneş enerjisinden yararlanarak enerji sıkıntısını ortadan kaldırmanın yollarını arıyor. Fakat bunlara rağmen Kazakistan, GES’in dağılması halinde elektrik enerjisi konusunda sıkıntılar yaşayacağının farkında. İşte böylesi bir durumda komşuları Kırgızistan ile Tacikistan’ın barajlarına bağımlı. Özbekistan ve Kazakistan, bundan kurtulmak için büyük barajlar da inşaa ettiler.

Yeni enerji sistemi kurulacak mı?

Genel Enerji Sistemi’nin (GES) kaderinin belirsizlik yaşadığı bir dönemde Kırgızistan, Tacikistan ve Kazakistan, yeni bir enerji sistemi kurma girişimlerinde bulunuyor. Üç ülke bu projeye Özbekistan’ı dahil etmiyor. Aslında bu proje 2010 yılında gündeme geldi. O dönemin Kazakistan’ın Duşanbe Büyükelçisi Abutalip Ahmetov, üç ülke arasında, Kırgızistan’ın Oş bölgesinden Tacikistan’ın Nudcant bölgesine kadar enerji nakil hattı kurulmasına ilişkin enerji bakanlarının görüştüğünü açıklamıştı. Ancak daha sonra bu konu gündeme sık gelmedi ve taraflar iç kaynakları geliştirmeyeağırlık verir pozisyonuna geçtiler. Kazakistan 2013 yılına kadar özer sisteme geçme çabası içine girdi. Tacikistan ile Kırgızistan ise CASA-1000 projesini hayata geçirme konusuna ağırlık verdi. Ancak Kazakistan, özerk sisteme geçme hedefine ulaşamayacağını anladığından Kırgızistan ve Tacikistan’a CASA-1000 projesinde desteğe hazır olduğunu dile getiriyor. Rusya’nın dahi söz konusu projeye finans desteği sağlaması mümkün. Tacik medya organları, Kırgızistan ve Kazakistan’ın CASA-1000 projesini Datka (Kırgızistan) – Çimkent (Kazakistan) ve Tacikistan üzerinden gerçekleştirilmesi üzerinde görüşmeler yaptığını yazıyor. Bu bilgi için de Barki Toçik Enerji Holding (Tacikistan) Yeniden Yapılanma ve Özelleştirme Bölümü Başkanı Uygul Hocayeva’yı kaynak gösteriyorlar. Projeye göre Kazakistan’dan çıkan elektrik hattı Kırgızistan üzerinden Tacikistan’a geçerek iki ülkenin nakilhatları ile bağlantı içinde olacak. Ancak yeni projenin hayata geçirilmesi, zaten komşularıyla ilişkileri zaman zaman soğutmanın iyi bir politika olduğunu düşünen Özbekistan’ı güvendirebilir.

Uluslararası uzmanlar Orta Asya ülkeleri arasındaki su enerjisi konusunda ortak noktaya gelinmesine siyasi sorunların engel olduğunu dile getiriyorlar. Su-enerji rezervlerinde istikrarın sağlanması bu ülkeleri birbiryle yakınlaştıracaktır. Ancak ne yazık ki, bu konuda herkes için yararlı çözüm henüz bulunamadı.

Gülnur Kanatbekova

(http://kyrgyz.vb.kg/247808)

Bu haber 1562 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

Kırgız Medyasından  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor?

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor? Ekonomik devler olarak adlandırılan ülkelerdeki kriz, bilhassa petrol fiyatlarındaki aşırı düşüş, enerji kaynakları...

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız”

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız” Canı Agım gazetesinin 4 Aralık tarihli sayısında, Suriye'de hava operasyonlarına katılan ve Türkiye'nin hav...

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan Türk Hava Kuvvetlerinin 24 Kasımda Rusya'ya ait SU-24 savaş uçağını düşürmesinin ardından Kırgızistan, tek tara...

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri 712-714 yılları arasında Kırgızistan'ın güneyinden Kateybe İbn-i Müslim liderliğinde İslam dini topraklarımızda...

Atambayev üç yılda ne yaptı?

Atambayev  üç yılda ne yaptı? İktidardakilerin yaptıklarını her zaman tarih değerlendirir. Atamabayev’in üç yılında üç önemli iş yaptığını görebi...

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor?

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor? Dünya genelinde yaşanan iklim değişiklilikleri Orta Asya’nın su havzalarının temelini oluşturan, daha açık bir ifad...

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri Farklı uzmanlı Manas Havaalanındaki Gansi Hava Üssünden çıkarılmasının ABD ile Kırgızistan arasındaki ilişkilerin b...

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil Kırgızistan’ın Gümrük Birliğine (GB) giriş kararı geçtiğimiz Mayıs ayında Astana’da kabul edildi. GB’nin temeli Rus...

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz”

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz” Uzun vadeli baktığımızda Gümrük Birliği 20 yıl sonra ortadan kalkacak. Herkes Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ile eşit v...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:966

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1946

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2092

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3310

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU