GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

Sovyet Sonrası Kırgızistan’da İslami Hareketler (IV)

Sovyet Sonrası Kırgızistan’da İslami Hareketler (IV)
09 Eylül 2014, 10:53
Analiz
0 Yorum
Bu haber 10424 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

4.3. Orta Asya-Afganistan Etkileşimi

Orta Asya’nın Afganistan ile komşu olmasından ötürü, bu coğrafyada yaşamakta olan Özbek, Tacik, Kırgız, Türkmen gibi etnik gruplar Afganistan’a da yerleşmişlerdir. Bu etnik gruplar sınırın öte yakasındaki akrabalarıyla kolaylıkla iletişim kurmakta ve alış veriş yapmaktadırlar. Yüzlerce yıldır süren bu karşılıklı etkileşim sonucu Afganistan ve Orta Asya kültürleri iç içe geçmiştir. Bu geçişlilik sayesinde Sovyet-Afgan Savaşı boyunca Orta Asya kökenli Sovyet askerleri mücahit gruplarla görüşmüş ve Afganistan ve Pakistan’da bulunan medreselerde dini eğitim almışlardır. Bu tecrübe, Batılı analizciler kadar Orta Asyalı siyasetçiler tarafından da unutulmamış, Afganistan’da askeri eğitim alan ÖİH gibi kimi şiddet yanlısı grupların özellikle Fergana Vadisi, Tacikistan ve Kırgızistan’da rahatça varlık göstermeleri de bütün Orta Asya’nın İslami radikalizm konusunda dikkatle izlenmesi gereken bir coğrafya olduğu düşüncesini pekiştirmiştir.86 Buna ek olarak, Orta Asya’nın Afganistan’a coğrafi ve kültürel yakınlığı, devletlerin sınır güvenliğini ve kontrolünü sağlamakta başarısız oluşu kaçınılmaz olarak Taliban, Deobandilik, Vahhabilik ve benzeri Selefi dini akımların bölgeye sızmasına neden olmaktadır. Bu grupların El Kaide gibi terör örgütlerine destek sağlayabildikleri de bilinen bir gerçektir. Ayrıca, 2009 yılından bu yana çoğunluğu Güney Kırgızistan menşeli Özbek asıllı Kırgız vatandaşları olmak üzere gittikçe daha fazla sayıda Orta Asyalı gerillanın Kuzey Afganistan’da faaliyet göstermekte olduğu gelen bilgiler arasındadır.87 Bu durumda, bölge yönetimlerinin radikal İslami akımlara karşı hassas davranması beklenmeyen bir politika değildir.

2001’den bu yana devam etmekte olan Afganistan Savaşı bölge hükümetlerinin ABD ile terörle mücadele konusunda çeşitli düzeylerde işbirliği yapmasına neden olmaktadır. Kırgızistan Afganistan’a yakınlığı dolayısıyla ABD’nin özel ilgi gösterdiği bir ülke konumundadır. Kırgızistan’da bulunan Manas Hava Üssü 2001 yılı Aralık ayından bu yana ABD güçlerine hizmet vermektedir. Kırgızistan’daki Amerikan askeri varlığı, Manas Hava Üssü’ne 40 km mesafede yine Kırgız topraklarında bulunan Kant Hava Üssü’nde konuşlanmış olan Rusya açısından endişe kaynağıdır.88 Öyle ki, ABD Hava Kuvvetleri’nin Manas Hava Üssü’ne yerleşmelerinden kısa bir süre sonra, 2002 yılında Rusya, Kırgızistan’ın bağımsızlığını kazanmasından sonra fazlaca önem vermediği, Kant Üssü’nde bir hava birimi konuşlandırmıştır.89 Rusya’nın Kırgızistan’dan Manas Üssü’nün Amerikan kuvvetlerince kullanımına son vermesini talep ettiği, talebinin reddedilmesi üzerine de 2010 yılında patlak veren ve dönemin cumhurbaşkanı Kurmanbek Bakiyev’in devrilmesiyle sonuçlanan olayları desteklediği iddia edilmektedir.90 Rusya bu iddiaları reddederken, Bakiyev’in yolsuzluğa bulaşması ve akrabalarını kayırması nedeniyle Kırgızistan’da yaşanan yoğun toplumsal huzursuzluğa işaret etmiştir.91 Yine de uzmanlar Rusya’nın desteği olmaksızın Kırgızistan protesto gösterilerinin bir devrime yol açamayacağı görüşündedir.92

Görüleceği gibi, dikkat çeken bir yer altı zenginliğine sahip olmayan Kırgızistan, stratejik öneminden dolayı ABD ve Rusya’nın etki çekişmesine sahne olmaktadır. İki ülke de bir yandan diğerinin Kırgızistan’daki etkinliğini sınırlamak isterken, bir yandan da Kırgızistan’a Afganistan ve Pakistan topraklarından sızan terör gruplarının bölge istikrarını tehdit etmesine engel olmaya çalışmaktadırlar. Bu duruma bağlı olarak, Rusya olduğu kadar ABD kaynaklı İslami radikalizm teorileri de, diğer Orta Asya devletleri gibi, Kırgızistan’da kabul görmeye başlamıştır.

4.4. Ulusal sınırlar ile etnik sınırların uyumsuzluğu

Kırgız, Tacik ve Özbek sınırlarının adeta iç içe geçtiği Fergana bölgesi, Narin ve Kara Derya ırmaklarıyla sulanan geniş bir alana yayılmış verimli toprakları ile 11 milyondan fazla kişiye ev sahipliği yapmaktadır. Özellikle Sovyet döneminde yoğun pamuk üretimi ile ön plana çıkan bölge, 1924 yılında Özbekistan ve Kırgızistan SSC’nin sınırlarının yeniden çizilmesi ve 1928’de Tacikistan SSC’nin kurulmasıyla üçe ayrılmış oldu. Sovyetler Birliği’nin yıkılmasından önce fazla sorun yaratmayan bu parçalanmış yapı, 1991 sonrasında bölgede büyük problemlere yol açtı. Geniş, verimli bir ekonomik bölge üç devlet arasında paylaşılmış oldu; böylece Fergana Vadisi’nin ekonomik birliği de ortadan kalktı.

Sovyet döneminde birden fazla SSC sınırı içinde kaldığı halde sorunsuz bir şekilde faaliyette olan enerji nakil hatları bağımsızlık sonrasında ortaya çıkan parçalanmış siyasi ortamda Kırgızistan’ı enerji konusunda Özbekistan’a, Özbekistan ve Tacikistan’ı da birbirlerine bağımlı hale getirdi.93 Ayrıca, bağımsızlığını elde eden ve ülkede sayıca hakim olan etnik grubun adını taşıyan cumhuriyetlerde komşu ülkelerin halkları da dağınık şekilde ve bol miktarda bulunuyordu. Örneğin, Kırgızistan nüfusunun %14’ünü oluşturduğu tahmin edilen ve Fergana Vadisi’nin bir parçasını oluşturan Güney Kırgızistan’da kümelenmiş olan Özbekler bulundukları bölgede sayıca Kırgızlardan fazladır. Kırgızistan’ın en büyük ikinci kenti olan Oş’un yaklaşık yüzde kırk beşi Özbeklerden oluşmaktadır.94 Bu durum, Kırgız yönetimi açısından bir sadakat sorunu olarak görülmektedir. Bu nedenle, Kırgızistan’da yaşayan Özbekler nüfus ağırlıklarına göre siyaseten eksik temsil edilmekte, önemli bürokratik pozisyonları ellerinde tutmaları engellenmektedir.

Buna ek olarak, Özbekler Güney Kırgızistan’ın Kuzey Kırgızistan’a göre ekonomik olarak geri bıraktırıldığına inanmaktadır. Sovyet döneminde Tacikistan’dan sonra en fakir ikinci Sovyet Cumhuriyeti olan Kırgızistan bağımsızlık sonrasında da bu kıskanılmayacak sırayı korumaktadır. Kırgızistan’ın sınırlı ekonomik imkanları ve geniş çaplı yolsuzluk, ekonomik ve siyasi dezavantajlı pozisyonda bulunan Özbek azınlığın hoşnutsuzluk göstermesine yol açmaktadır. 1990 yılında Oş kentinde Özbek ve Kırgız topluluklar arasında çıkan ve çok sayıda can kaybına neden olan etnik çatışmalar ve 2010 yılında sabık Kırgız Cumhurbaşkanı Kurmanbek Bakiyev’in ülkeden kaçmasıyla sonuçlanan etnik çatışma bölgedeki kırılgan siyasi yapıyı göz önüne sermektedir. Özbeklerin genel olarak Kırgızlardan daha dindar olarak görülmesi, siyasi sadakat sorusuna dini bir boyut kazandırmaktadır. Böylelikle, bir yandan HT ve ÖİH gibi dini gruplar Özbek azınlığın mağduriyetinden güç alarak memnuniyetsizlik duyan bu gruptan destek bulmakta, bir yandan da Özbek azınlık, radikal İslami hareketleri ve terörist örgütleri destekledikleri gerekçesiyle temel dini haklarından mahrum bırakılmakta, barışçıl dini pratiklerini (örtünme, bayram namazını cemaatle kılma gibi) uygulamakta kısıtlanmaktadır.

4.5. Ortadoğu ve Güney Asya kökenli radikal İslami hareketlerin Kırgızistan’daki faaliyetleri

Selefi hareketlerin Orta Asya’da varlık göstermeye başlaması 1950’lerde Özbekistan’da gizli faaliyet gösteren medreselere dayanır.95 Bu dönemde Ortadoğu’da eğitim almış olan kişiler Özbekistan’da yer altı medreselerinde dini eğitim vererek Selefi görüşlerin Orta Asya’ya girmesini sağladılar. Her ne kadar sıkı Sovyet baskısının olduğu bu dönemde Selefi akımların yaygınlık kazandığı söylenemezse de, özellikle de din alimleri arasında bilinir hale geldikleri düşünülebilir. Sovyetler Birliği’nin Afganistan’a asker sevk etmesi ve akabinde büyüyen Afganistan Savaşı, Orta Asya kökenli askerlerin Ortadoğu ve Pakistan/Hindistan mahreçli Selefi hareketlerle tanışıklığını artırdı.

1991 sonrası Körfez ve Pakistan kökenli Selefi gruplar da Kırgızistan’da etkili olmaya ve ideolojilerini bölgede yaymaya başladılar. Özellikle 1999 ile 2005 arasında bu gruplarca desteklenen ÖİH Özbekistan, Tacikistan ve Kırgızistan’da, 1999 yılında Taşkent’te İslam Kerimov’a başarısız suikast girişimi ve Kırgızistan’da Japonya vatandaşları ile sivil ve askeri personelin rehin alınması, operasyonlardan kaçan ÖİH mensubu teröristlerin Tacikistan topraklarını kullanması gibi çeşitli terörist faaliyetlerde bulundu.96 2001 sonlarında ABD tarafından başlatılan Afganistan Savaşı’nın sonucunda El Kaide ve destekçisi Taliban’ın etkisinin azalması, bu örgütlerin desteğiyle ayakta duran ÖİH için sonun başlangıcı oldu. Ancak, 2005 yılına kadar sürekli olarak Afgan-Tacik sınırını geçerek Kırgızistan’a sızmaya devam eden ÖİH, Kırgızistan’daki siyasi istikrara yönelik tehdidini sürdürdü. Açıktır ki, Taliban, El Kaide, Tebliğ, Deobandilik gibi Ortadoğu ve Pakistan menşeli Selefi hareketler kontrol dışı bir şekilde Orta Asya’da faaliyet göstermektedir.97 Ayrıca Pakistan-Afganistan sınırında bulunan ve Selefi Deobandi grupların kontrolünde eğitim veren çok sayıdaki medresede yüzlerce Orta Asyalı öğrencinin eğitim görüyor olması da bölgedeki radikal İslamcı varlığına/tehlikesine işaret etmektedir.98 Bu nedenle, Kırgız yönetiminin bölgede Vahhabilik, Tebliğ ve Deobandilik gibi oluşumların varlığından huzursuzluk duyması anlaşılabilir temellere dayanmaktadır.99 Kontrolü zor olan ulusal sınırlar da bu endişeyi haklı göstermek için kullanılabilir. Bu haklı nedenlerle, Orta Asya Cumhuriyetlerinin ulusal güvenliklerini tehdit eden terörist faaliyetlerin engellenmesi amacıyla üyeleri arasında Orta Asya devletleri de bulunan Şanghay İşbirliği Örgütü ve Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü sırasıyla 2001 ve 2002 yıllarında kurulmuştur.100,101

Öte yandan, tüm bölge ülkeleri ve özellikle de Özbekistan, devletin kontrol ve güdümündeki resmi dini görüşlerin dışında kalan her türlü dini hareketi Vahhabilik, dini aşırılık, dış kaynaklı Radikal İslamcılık olarak yaftalayıp toplumun gözünden düşürmeye çalışmaktadırlar. Öyle ki, birçok Kırgız, sokakta gördükleri sakallı erkekleri ve başörtülü kadınları doğrudan “Vahhabi” olmakla itham etmekte; İslamı kendilerinden farklı şekilde yorumlayan ve yaşayan insanları kolaylıkla potansiyel terörist olarak nitelendirmektedirler.102 Özellikle Özbekistan’da ve kısmen Kırgızistan’da tek tip din anlayışına dayanan resmi din politikaları bu popüler görüşleri beslemektedir. Bu nedenle, Orta Asya dışından gelen dini hareketlerin rejimlerce bir endişe kaynağı olarak görülmesi –haklılık payı olmakla beraber- ihtiyatla yaklaşmayı gerektirir. Bölge yönetimleri radikal İslami hareketlere mensup olmakla suçladıkları kişiler üzerinde kurdukları baskıyı artırmaktadırlar. 2000’lerin başında HT mensuplarına ortalama 1-3 yıl ceza veren Kazak hükümeti son yıllarda cezaları ağırlaştırarak ortalama 5-7 yıl arası hapis cezası vermeye başlamış, Kırgız hükümeti ise ülkenin güney kesiminde protesto gösterisi düzenledikleri için bir grup İslamcı’yı 20 yıla kadar hapis cezasına çarptırmıştır.103 Bölge ülkelerinin radikal İslami hareketleri bir “günah keçisi” gibi kullanmalarına örnek vermek gerekirse, Özbekistan yönetiminin, 2005’te Özbekistan’ın Fergana Vadisi’ndeki Andican eyaletinde meydana gelen katliamın ÖİH ve HT tarafından düzenlendiğine ilişkin iddiaları birçok bölge uzmanınca ve uluslararası kuruluşça inanılır bulunmamıştır.104 Uzmanlar, olayların -her ne kadar Ekremiler adıyla bilinen bir grup işadamının tutuklanmasını protesto çerçevesinde gerçekleşmiş de olsa- büyük oranda dini bir mahiyet taşımadığına ve rejimin baskı politikaları ve sosyo-ekonomik sorunlardan rahatsız halk kitlesi tarafından gerçekleştirildiğine işaret etmektedir. Bir başka örnek olarak 2005 yılında Kırgızistan’da gerçekleşen “Lale Devrimi” gösterilebilir. HT gibi radikal İslami hareketlerin güçlü olduğu Güney Kırgızistan’da başlayan “Devrim”in herhangi bir İslami talebe ya da tona sahip olmaması, bölgede yaşanan istikrarsızlıkları İslami hareketlere bağlamak konusunda istekli olan bölge yönetimlerinin inandırıcılığını ciddi biçimde zedelemektedir.105 Yine benzer bir şekilde, 2010 yılında Kırgızistan’da meydana gelen olaylar sonrasında Oş kentine sığınan sabık Cumhurbaşkanı Kurmanbek Bakiyev, geçici Kırgız hükümeti tarafından “Vahhabi” olmakla suçlanmıştır. Ancak bu iddialar uluslararası çevrelerde itibar görmemiştir.

Görülmektedir ki, Orta Asya’da varlık gösteren illegal Selefi hareketlerin bölgedeki istikrara tehdit oluşturduğu kadar, Orta Asya rejimlerinin bu tehlikeyi muhalefeti sindirmek ve kitlelere kendi siyasi ve dini pozisyonlarını dayatmak için kullandıkları da bir gerçektir.106

(Devam edecek)

86 Marian Abisheva & Timur Shaymergenov, “Religious Political Extremism in Central Asia: Why and How It Is Spreading”, Central Asia and the Caucasus”, Cilt: 6, Sayı: 42, 2006, ss. 44-52.

87 International Crisis Group, “Tajikistan: The Changing Insurgent Threats”, Asia Briefing, Sayı: 205, 24 Mayıs 2011, ss. 10-12

88 Wikileaks tarafından açıklanan belgelere göre, ABD yönetimi Çin’in de bölgedeki Amerikan askeri varlığından rahatsızlık duyduğunu ve üssün kapatılması için çaba gösterdiğini düşünmektedir. 24 Kg. News Agency, (http://eng.24.kg/community/2010/11/29/15015.html).

89 Kommersant, (http://www.kommersant.ru/doc/766827). 90 NATO Russia, (http://nato-russia.org/?p=72).

91 RIA Novosti, (http://en.rian.ru/russia/20100407/158472404.html).

92 Stratfor Global Intelligence, “Kyrgyzstan and the Russian Resurgence”, 13 Nisan 2010,

(http://www.strfor.com/weekly/20100412_kyrgyzstan_and_russian_resurgence).

93 International Crisis Group, “Central Asia: Decay and Decline”, Asia Report, Sayı: 201, 3 Şubat 2011, s. 10

94 Wikipedia, (http://en.wikipedia.org/wiki/Osh).

95 Vitaly V. Naumkin, Militant Islam in Central Asia: The Case of the Islamic Movement of Uzbekistan, (UC Berkeley: Berkeley Program in Soviet and Post-Soviet Studies, 2003), ss. 15-16.

96 A.g.e., ss. 28-31.

97 Wikileaks tarafından açıklanan belgelerde, Körfez sermayesi ve hükümetlerinin Pakistan ve Afganistan’daki aşırı İslamcı hareketleri finanse ettikleri iddia edilmektedir. “Saudi Arabia, UAE Funded Jihadi Networks in Pakistan”, Reuters, 22 Mayıs 2011, (http://www.reuters.com/article/201 1/05/22/us-pakistan-saudi-uae-idUSTRE74L0ER20110522).

98 Svante E Cornell, “Narcotics, Radicalism, and Armed Conflict in Central Asia: The Islamic Movement of Uzbekistan”, s. 626.

99 Kanatbek Murakhalilov, Kanybek Mamataliev, Omurzak Mamaiusupov, “Islam in the Democratic Context of Kyrgyzstan: Comparative Analysis”, s. 50.

100 Krzysztof Strachota & Maciej Falkowski, Jihad vs. The New Great Game: Paradoxes of Militant Islamic Threats in Central Asia, ss. 39-40.

101 Talant Kushchubekov, “The Kyrgyz Response”, Zeyno Baran (Der.), The Challenge of Hizb ut-Tahrir: Deciphering and Combating Radical Islamist Ideology, (Washington: Nixon Center, 2004), s. 51.

102 Turning Julie McBrien & Mathijs Pelkmans, “Turning Marx on his Head: Missionaries, “Extremists” and Archaic Secularists in Post-Soviet Kyrgyzstan”, s. 93.

103 International Crisis Group, “Central Asia: Islamists in Prison”, Asia Briefing, Sayı: 97, 15 Aralık 2009, s. 1. Kırgızistan’da 2009 yılı itibariyle resmi rakamlara göre 54, Kazakistan’da ise 200-250 arası kişi radikal İslami gruplara mensup oldukları gerekçesiyle tutuklu bulunmaktadır. Kimi analizciler HT mensuplarına Kırgız mahkemelerince verilen on yıl hapis cezasını hafif ve neredeyse yetersiz bulmaktadır. Bu görüşe sahip bir yazar için bkz. Mateen Siddiqui, “The Doctrine of Hizb ut-Tahrir”, Zeyno Baran (Der.), The Challenge of Hizb ut-Tahrir: Deciphering and Combating Radical Islamist Ideology, (Washington: Nixon Center, 2004), s. 9.

104 “Bullets Were Falling Like Rain” The Andijan Massacre, May 13, 2005”, Human Rights Watch, (http://www.hrw.org/reports/2005/uzbekistan0605/2.htm#_Toc105632740).

105 Krzysztof Strachota & Maciej Falkowski, Jihad vs. The New Great Game: Paradoxes of Militant Islamic Threats in Central Asia, ss. 57-59.

106 Aleksei Malashenko, “Islam, Politics, and the Security of Central Asia”, Russian Politics and Law, Cilt: 42, Sayı: 4, Haziran-Ağustos 2004, s. 8.

İzzet Ahmet BOZBEY Ohio State Üniversitesi 

Bu haber 10424 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

Analiz  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Sovyet Sonrası Kırgızistan’da İslami Hareketler (V)

Sovyet Sonrası Kırgızistan’da İslami Hareketler (V) Kırgızistan’da ve diğer Orta Asya Cumhuriyetlerinde devletin seküler yapısını değiştirmeyi hedefleyen ya da hedefle...

Sovyet Sonrası Kırgızistan’da İslami Hareketler (III)

Sovyet Sonrası Kırgızistan’da İslami Hareketler (III) Kırgızistan’da İslamiyete yönelik ilginin bağımsızlığın kazanılmasının ardından arttığı şüphe götürmez bir gerçekti...

Sovyet Sonrası Kırgızistan’da İslami Hareketler (II)

Sovyet Sonrası Kırgızistan’da İslami Hareketler (II) Kırgızistan’da İslama kitlelerin yeniden canlı bir ilgi göstermesi önce Afganistan Savaşı, sonra da Gorbaçov dönemi...

Sovyet Sonrası Kırgızistan’da İslami Hareketler (I)

Sovyet Sonrası Kırgızistan’da İslami Hareketler (I) Sovyet rejiminin çökmesi ve Orta Asya Cumhuriyetleri’nin bağımsızlıklarını kazanması sonrasında Kırgızistan’a olan ...

Kırgızistan’daki Dillerin Bugünü ve Geleceği

Kırgızistan’daki Dillerin Bugünü ve Geleceği Kırgızistan'da farklı dil ve lehçelerde konuşan etnik unsurların ortak iletişim dilleri Rusçadır. Rus hakimiyet...

Fergana Vadisi Çıkmazı

Fergana Vadisi Çıkmazı Fergana Vadisi’nin coğrafi, sosyo-ekonomik ve siyasi açıdan Orta Asya’nın kilit bölgesi olması sebebiyle bu bölgede...

BRICS’in Kırgızistan gibi Orta Asya ülkelerine yararı var mı?

BRICS’in Kırgızistan gibi Orta Asya ülkelerine yararı var mı? BRICS üyesi Rusya ile Çin, Kırgızistan için çok önemli. Çünkü bu iki ülke günümüzde Kırgızistan ekonomisinde ana ya...

Kırgız-Tacik ilişkileri savaş durumuna ulaştı

Kırgız-Tacik ilişkileri savaş durumuna ulaştı Kırgız-Tacik askerleri arasındaki çatışma bu kez, Voruh anklavında yaşayan Tacik vatandaşlarının Kırgızistan toprak...

Gümrük Birliği: Eskisi gibi Moskova’ya diz çökmek için şans

Gümrük Birliği: Eskisi gibi Moskova’ya diz çökmek için şans Günümüzde sosyalist bloktan ayrılan Avrupa’daki ülkeler tamamen AB’ye dahil oluyorlar. SSCB’yi muhafaza etmek için ...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:964

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1944

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2090

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3308

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU