GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

Yabancı uzmanların gözüyle Kırgızistan

Yabancı uzmanların gözüyle Kırgızistan
09 Eylül 2014, 09:51
Kırgız Medyasından
0 Yorum
Bu haber 1938 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

Bağımsızlığımızın 23’üncü yılı münasebetiyle yabancı uzmanların Kırgızistan’a bakışını öğrenmek amacıyla bazı uzmanlara sorular sorduk.

“Kırgızistan’ın şimdiki durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz? Hedeflerine ulaşması ve halkın hayat şartlarını iyileştirmesi karşısında hangi engeller var” sorularına yabancı uzmanlardan aldığımız cevapları sizlerle paylaşıyoruz.

“Kırgız yönetiminin ekonomiyi ileri götürmesi gerekli”

Amircan Kosanov (Kazakistanlı bağımsız siyasetçi)

- Kırgızistan, genel siyasi şeffaflık, demokratik reformlar açısından ele aldığımızda Kazakistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan’a göre çok ileride. Bunu kabul ediyoruz ve genel toplumun gelişmesi için müspet bir süreç olarak kabul etmemiz şart. Her türlü devrimlerin müspet veya menfi yönleri vardır. Ne yazık ki, bazı siyasi grupların iç çekişmeleri, siyasetçilerin arzusunun bu tür olayları tesirinin olmaması mümkün değil. Bunu açıkça söylemek zorundayız. Ama birinci sonucu doğru. 23 yıldan beri Kazakistan, Özbekistan ve Tacikistan’da devlet başkanları değişmezken, Kırgızistan, devlet başkanını birkaç kez değiştirme başarısı gösterdi.

Ekonomik açıdan ele aldığımızda ise Kırgızistan’ın ileri gittiğini söyleyemem. Elbette Kazakistan’daki gibi petrol, doğal gaz ve diğir değerli doğal kaynaklara sahip değil. Bu yüzden de hazineyi doldurmak ve zenginleşmek çok zor. Şimdiki Kırgız yöneticilerinin zayıf karnı işte bu ekonomi. Küçük ve orta ölçekli işletmeleri destekleyip geliştirmeye şimdilik gücü yetmedi. Halkın hayat seviyesi alt sıralarda bulunuyor. Siyasi reformlar çok gerekli ama onu tereyağ sürülmüş ekmek gibi yeme şansın yok. Bu yüzden şimdiki Kırgız yöneticilerinin öncelikle ekonomiyi düzeltmelerini, hayat standartlarını iyileştirmesini isterdim.

 

“Rusya’nın tesiri altında kalınması Kırgız toplumu için zararlı”

Anvar Nazirov (Özbekistanlı sisayset bilimci)

- Kırgızistan daha “hişt” derken demokratik yolu seçti. Bunu şimdiye kadar birçok insan eleştirdi. Ancak demokratik sistem müspet yönlerini de gösterdi. Şimdi Kırgızistan, Kazakistan ve Tacikistan’ın Rusya ile yakınlaşması kendi bağımsızlıkları için tehlike oluşturuyor. 2010 yılında Oş’ta yaşanan olaylar, halk içindeki rahatsızlığın neticesi olarak değerlendiriliyor. Bana göre Oş’taki olaylar Moskova’nın tezgahıydı. Birçok kişi de bu görüşte. Kırgızistan’ın Rusya ile yakınlaşması, Rusya ve Çin’e yönünü çevirmesi, kendi pozisyonunda sağlam durmaması, bilhassa Moskova’nın Kırgızistan’ın iç iş işlerine müdahalesini bir haylı güçlendirdi. Kırgızistan’ın Gümrük Birliğine girmesi büyük problem oluşturacak. 2010 yılında Moskova’nın müdahalesi neticesinde Kırgızistan bölünme tehlikesi yaşadı. Bugün Kırgızistan’ın tamamen Rusya’nın tesiri altında kalması, ülke ekonomisi ve toplumu için çok büyük kayıp. Kırgız toplumunun bunu çok iyi düşünmesi gerekir.

Bizim Orta Asya ülkeleri arasında enegrasyon olmadı. Bunda Özbekistan ve Kazakistan’ın da suçu var. Liderlerimizin enetgrasyonu gücü de, aklı da yetmedi. Hatırlarsanız 1990’lı yılların başında Orta Asya ülkeleri entegrasyonu hedeflemişti. Sonrasında hepsi tersine döndü. Şimdiki Gümrük Birlği, Şanghay İşbirliği Örgütü, Kolektif Güvenlik Örgütü Anlaşması gibi organizasyonlar siyasi amaçlarla kuruldu. Bu yüzden hiçbir faydası yok. Bu örgütler karşılıklı ilişkileri geliştirme hedefine sahip değil, Kırgızistan’ın iç işlerine burunlarını sokan örgütler.

Oş olaylarının arkasında Rusya’nın olduğunu söylüyorum. 2005 yılından sonra Özbekistan’ın Rusya ile yakınlaşması, ülkenin enerji güvenliğine büyük zarar verdi. Orta Asya’da kendi içimizde entegrasyon için organizasyon gerekli. Bu Kazakistan, Azerbaycan, Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa Birliği ile doğrudan işbirliğini, karşılıklı taşımacılık hatlarını geliştirmesi şart. Kırgızistanlılar, Ukrayna’daki olayların gölgesinde Rusya ile doğrudan ilişkinin nereye götüreceğini iyi düşünmeli.

Kırgızistan ve diğer Orta Asya ülkeleri ekonomik açıdan büyük hatalar yaptı. Bu ülkelerin ekonomisi hammade ve ticarete dönüştü. Kırgızistan’da bir dönem Çinli işadamlarının, bir dönem Rus işadamlarının etkisi artıyor. Kırgızistan, Rusya’nın iş gücü pazarına dönüştü. Bu, genel olarak bölgenin durumu. Özbekistan Çin’e doğalgaz satıyor ama kışlaklarda doğalgaz yetmiyor. Günümüzde ekonomik bağımsızlıktan söz etmek zor.

 

“Olumsuz manzara Kırgız toplumunu biledi”

Aleksey Muhin (Siyasi Araştırmalar Merkezi Direktörü – Moskova)

- Kırgızistan Sovyetler Birliği dağıldıktan sonra gelişme yolunda zor dönemler yaşadı. Siyasi sisteminin parçalandığı, ekonomisinin mahvolduğu dönemlere şahit olduk.

Ancak bu tür olumsuz görünüşler Kırgız toplumunu biledi. Son yıllarda siyasi sistem rayına oturdu, ekonomide pozitif görünüm ortaya çıktı. Bunlar, ülkenin doğru yolda ilerlediğini gösteriyor. Fakat bu yolda da göze görünmeyen bazı zorluklar var. Mesela Ukrayna ve Gürcistan’daki gibi, Batı kredilerinin sihirli dünyasının milli ekonominin tüm meselelerini çözeceği düşüncesine bağlanmamak gerek. Bana göre hiçbir suça bulaşmadan, sadece milli menfaatler amaçlanırca, eski Sovyet ülkeleri çok daha kazançlı olacaktır. Siyasi gelişme açısından Kırgızistan’ı, Kazakistan’dan sonra ikinci sıraya koyarım. Elbette ben biraz abartıyorum. Rusya, Kırgızistan’daki olayları sürekli mercek altında tutuyor, gelecekte olumlu sonuçlar alacağı ümidini taşıyor.

 

“Kırgızistan’ın geçtiği yoldan başkaları da geçecek”

Halmurad Soyinov (Türkmenistanlı muhalif, eski milletvekili)

- Kırgızistan’ın Post-Sovyet  Orta Asya ülkelerinin bağımsız devletler olarak ortaya çıkmasında özel yeri var. Zira Sovyet Kırgızistan’ı daima ilmi-teknik potansiyeli bakımında güçlü cumhuriyet olarak tanınıyordu. Sovyetler Birilği yıkıldıktan sonra Kırgızistan kendi yoluna gitti; doğru istikameti, demokrasiyi seçti. Demokrasi yoluna girmeyi, yönetimde demokratik mekanizmaları yerleştirmeyi başarılı bir şekilde gerçekleştirdi. Demokrasi açısından Kırgız halkı, Orta Asya’daki diğer halklardan; Türkmenlerden, Özbeklerden, Taciklerde ve Kazaklardan ayrı bir yere sahip. Son 23 yılda parlamentoyu seçerek, referadum yaparak, kan dökerek liderini değiştirdi. Bu dönem zaman zaman büyük trajediyle noktalandı. Bunun yanısıra Kırgızistan, bağımsızlık yıllarında Türkmen gençlerinin eğitimi konusunda yardımcı oldu. Yüzlerce Türkmen genci Kırgızistan’daki üniversitelerde öğrenim gördü. Bnun için Kırgız halkına teşekkür ediyorum.

Kırgız halkı mitingler, gösteriler yaparak, gerektiğinde kan dökerek iktidarı değiştirdi ve demokratik değişikliklere layık olduğuu gösterdi. Yani Kırgızların bu çetin yolu aşması gerekiyordu. Bu yolu artık diğer ülkeleri de geçmesi gerekiyor. Onlar nasıl geçecekler, bilmiyoruz.

Kırgız toplumu için diğer Orta Asya ülkelerinde olduğu gibi kabilecilik, akrabalık, hemşehrilik ilişkileri ve bölünme alışkanlığı var. Dolayısıyla yöneticilerde memleketi, bölgeleri, il-ilçeleri kendi kabilesine, akrabalarına dayanarak yönetme hastalığı var. Bu, tarihi geçmişten gelen bir gelenek. Fakat bugünkü medeni dünyada ülkeyi bir kabileye, akrabalara dayanarak yönetmek mümkün değil. Bunu, son 10-15 yılda Kırgızistan’da yaşanan olaylar gösterdi. Halkın lideri olarak tüm vatandaşlara eşit hizmet etederek, kimseyi bölmeden, ayrımcılık yapmadan saygıyla hareket etmek zorunda. Bu sadece Kırgızistan için değil, Türkmenistan için de gerekli. 23 yıldır Türkmenistan’ı sadece bir bölgeden çıkan insanlar yönetiyor. Başkaları yönetime yakın dahi getirilmiyor. Özbekistan’da Kerimov ve çevresi, Tacikistan’da Rahmon’un ailesi ve yakın çevresi, Kazakistan’da Nazarbayev güvendiği kişilerle birlikte iktidarlarını sürdürüyor.

“İçeride birlik olduğunda Kırgızistan gerçek gelişmeyi yaşayacak”

Abdugani Mamadazimov (Tacikistan Siyasetbilimciler Birliği Başkanı)

- Kırgız halkı bağımsızlık için çaba gösterdi, kendi çıkarlarıı koruma açısından diğer komşu ülkeleri geride bıraktı. Bu gelişmeleri bölgeler arası çekişmelerin, iç birliğin olmamasının da etkilediğini söyleyebiliriz ama Kırgız halkı insan hakları, siyasi ve kişisel özgürlükleri de yüksekte tutan halk olarak bölgede öne geçti. Kendi gelişiminde zaman zaman aşağı, zaman zaman da yukarı çıkan dolambaçlı yolda Kırgızların yakın gelecekte başarılı olacağına şüphem yok.

Eksikliklere geldiğimizde; Kırgız meslektaşlarım gücenmesin ama ben “Manas” destanını okuduğumda farklı sonuçlara ulaştım. Bunda hata yapmış da olabilirim. Kırgızlarda geçmişten beri kabileler arasında çekişme, mücadele çok yaşanmış. Bu tarihi gerçeğin günümüzde de mevcut olduğu düşüncesine çıkıyorsun. Kırgız toplumunda içeride birlik, devletin geleceği için güçlü bir birlik kurulduğunda gerçek gelişme başlar. İkinci büyük mesele ise; Tacikistan’daki gibi Kırgızistan’dan da sadece iş gücü değil, büyük oranda beyin göçü de yaşanıyor. Bu, çok tehlikeli bir manzara. Onlar başka ülkeleri zenginleştirip, ekonomisine katkı sağlıyor. Kırgızistan, bu konuyu da ele alarak, beyin göçünün sayısını azaltabilirse, ülkenin geleceği için çok önemli bir faktör olacaktır.

(www.azattyk.org)

 

Bu haber 1938 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

Kırgız Medyasından  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor?

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor? Ekonomik devler olarak adlandırılan ülkelerdeki kriz, bilhassa petrol fiyatlarındaki aşırı düşüş, enerji kaynakları...

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız”

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız” Canı Agım gazetesinin 4 Aralık tarihli sayısında, Suriye'de hava operasyonlarına katılan ve Türkiye'nin hav...

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan Türk Hava Kuvvetlerinin 24 Kasımda Rusya'ya ait SU-24 savaş uçağını düşürmesinin ardından Kırgızistan, tek tara...

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri 712-714 yılları arasında Kırgızistan'ın güneyinden Kateybe İbn-i Müslim liderliğinde İslam dini topraklarımızda...

Atambayev üç yılda ne yaptı?

Atambayev  üç yılda ne yaptı? İktidardakilerin yaptıklarını her zaman tarih değerlendirir. Atamabayev’in üç yılında üç önemli iş yaptığını görebi...

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor?

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor? Dünya genelinde yaşanan iklim değişiklilikleri Orta Asya’nın su havzalarının temelini oluşturan, daha açık bir ifad...

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri Farklı uzmanlı Manas Havaalanındaki Gansi Hava Üssünden çıkarılmasının ABD ile Kırgızistan arasındaki ilişkilerin b...

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil Kırgızistan’ın Gümrük Birliğine (GB) giriş kararı geçtiğimiz Mayıs ayında Astana’da kabul edildi. GB’nin temeli Rus...

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz”

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz” Uzun vadeli baktığımızda Gümrük Birliği 20 yıl sonra ortadan kalkacak. Herkes Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ile eşit v...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:966

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1946

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2092

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3310

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU