GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz”

“Gümrük Brliği için acele etmemeliyiz”
23 Eylül 2014, 12:55
Kırgız Medyasından
0 Yorum
Bu haber 2052 defa okunmuştur.
Facebook  Twitter 

İktidarı oluşturan koalisyon ortaklarından Kırgızista Sosyal Damokrat Partisi kurucularından, bir dönem başbakan birinci yardımcısı olarak görev yapan, Kırgız Menkul Kıymetler Borsası’nın temelini atan Akılbek Caparov, şu sıralarda siyasete ara vermiş, ekonomi ve finans alanında çalışmalar yapıyor.

De Fakto gazetesinin Caparov ile yaptığı röportaj:

De Fakto (DF): “Kırgızistan ekonomisi” tanımını açar mısınız, ekonomimiz neden ibaret?

Caparov:  Günümüzde, “Çin’in dünya ekonomisini oluşturduğu” düşüncesi söz konusu. Maalesef “Kırgız ekonomisi” tanımı sadece Kırgızistan için geçerli ve diğerleri için herhangi bir hükmü yok. Ekonomimiz hizmet ve ticaretten oluşuyor, yüzde 50 kadarı tarım, yüzde 30 elektrik enerjisi, geri kalan kısmı ise sanayi, montaj ve madencilik sektörü. Bu sektörlerde elimizde ne varsa, hepsi de Sovyetlet döneminden kalma. Tokmok’taki cam ve Maylı Suu’daki ampul fabrikası, Sovyetler döneminden kaldı. 23 yıldan beri ileri gidemiyoruz. Komünistlerden kalan atelye ve fabrikaların bazılarını çalışmalarını sürdürme becerisi gösterdik. Fakat modern teknolojiler ile ihracat yapacak fabrikalar, işletmeler kuramadık. Dün Kırgız ekonomisi, tarım ve sanayi ekonomisi iken bugün artık yok, kaybettik.

DF: Sizce Dünya Ticaret Örgütüne girerek sanayiyi koruduk mu yoksa mahvettik mi?

Caparov: Düşünmeden, siyasi karar ile Dünya Ticaret Örgütüne girerek sanayimizi tamamen mahvettik. Yarınımız bugünden kurulur. “Bugün çalışıyoruz, çalışacağız ve doğru kalkınma yolna geçiyoruz” diyen insanların sayısı çok az. “Emekli maaşı, sosyal  yardım alarak siyaset ile uğraşacağız” diyenler artıyor, geleceğimiz keçhule gidiyor. Aklı başındakiler toplanıp, güçlüleri seçerek, onlara uymazsak, geleceğimiz çok zor....

DF: Gümrük Birliğine girişe karşı olanlardan birisiniz. Hükümet, hazırlıkların tamamlandığını söylüyor, istesek de istemesek de gireceğimiz belli. Na yapacağız?

Caparov: Ben karşı değilim ama şimdilik bekleyelim diyenlerin safındayım. Uzun vadeli baktığımızda Gümrük Birliği 20 yıl sonra ortadan kalkacak. Herkes Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) ile eşit ve aynı kurallarla çalışma çabası içinde.  Rusya girdi, Kazakistan gereceğim diyor, Belarus girmek için uğraşıyor. Bunlar “5-10 yıl sonra Kırgızistan’da yürürlükte olan kuralların hepsini kabul ediyoruz” diyeceklerken, biz ise “onların bir 10 yıl da büyümelerini bekleyelim” diyoruz. Hayat akıp gidiyor. Geriye doğru değil ileri bakmak lazım. Dolayısıyla Kırgız’ın, kendi gelişecek yolunu seçmesi daha iyi olacaktır. Gümrük Birliğine girsek de girmesek de gökyüzü yere inmeyecek, akan su durmayacak.  Geleceğe geniş bakarak, diğer ülkeler gibi büyüyüp kalkınalım diyorsak, o halde Japonya, Malizya, Çin gibi olarak başka ülkelere bağımlı olmadan, kendi ekonomi ve yönetim modelimizi belirlediğimizde gelişme yolu açık. Ancak o zaman büyük-küçük ülkelerle eşit şartlarla masaya oturup, ilişkilerimizi yürütebiliriz. Birine yamanarak olmaz. Zira böylesi bir durumun iyi mi kötü mü olacağını söyleyemeyiz.

DF: Rusya’ya yamanmak için uğraşmıyor muyuz.. Üstelik Rusya’yaambargo üstüne ambargo uygulanıyor. Bunun sıkıntısı herkese yayılmayacak mı? Günümüzdeki pahalılığaetkisi var mı? Mesela bazı analizcilere göre ürünlere 50 som zam gelecekmiş. Her bir ürüne 50 som eklenmesi bize benzer sıradan vatandaş için büyük para. Fiyatı 50 som değil 5 som artan ürünlerin yükünü kaldıramıyoruz. Şimdi de “ekmeğin fiyatı artacak” deniyor. Benzin fiyatları günden güne yükseliyor. Fiyat artışlarının farkında mısınız?

- Elbette fiyat artışlarının farkındayım. Bugün kadar bazı hükümetlerde çalıştım. O hükümetler döneminde 1 litre benzinde yarım som fiyat artışı olduğunda kabie toplanır, cumhurbaşkanları hesap sorardı.  Meclise hesap verirdik. Günümüzde bir litre akaryakıt fiyatında 8 somluk artış olsa da hükümet umursamıyor, dikkate aldığını dahi görmüyorum. Nisan ayından bu yana Kazakistan’dan akaryakıt geçişine izin alamayan, yaz boyunca hiçbirşey yapamayan hükümetin, kışın ne yapacağı sorusu çıkıyor ortaya. Sadece ekmek almak istediğinizde, bunun yüzde 25-30’u akaryakıt, yüzde 20’si elektrik. Akaryakıt, elektrik zamlandığında, ekmek de zamlanır. Dolara karşı “som”un değer kaybetmesi, ürünlerin de fiyatlarının artması demek. Küçük artışlar yaşanırken fiyatlar birden sıçrayabilir. Özellikle bütçeye (aylık, emekli maaşı, sosyal yardım) bağlı için bu büyük bir tehlike. Bu tehlikeleri azaltacak mekanizmalar var fakat buna ya akılları yetmiyor ya da kendi işleri ile uğraşmaktan buna zaman bulamıyorlar. Gerçeği söylemek gerekirse bu hükümetin çalışma prensiplerini iyi anlayamıyorum.

DF: Rusya, meyve-sebze için tüm kısıtlamaları kaldırdı. Hükümet de Rusya pazarını bağlamak için yeterli potansiyelimiz olduğunu söylüyor. Bu mümkün mü? Ayrıca ihracatın da fiyatları artıracağı endişesi var.

Caparov: Doğru. Meyve-sebze ihracatından aracılar kar edecek, çiftçilerin çok yararına olmayacak. Bizde altyapı, büyük depolar ve Rusya’ya meyve-sebzeyi doğrudan ulaştıracak araçlar, trenler yok. Bunların hepsi özel şirketlerin elinde. Gümrük Birliğine girdiğimizde en karlı çıkacaklar özel şirketler. Bu da bizim, Gümrük Birliğine girerken hiçbir hazırlığımızın olmadığını gösteriyor. “Fiyatı iyiymiş” diyerek aracılara kaptırıp kendimiz aç kalacağız. Hepsini Rusya’ya ihraç edildiğinde, yerine kalitesiz, genetik yapısı (GDO’lu) değişitrilmiş ürünler piyasayı istila edecek. Çin’den veya başka ülkelerden ucuz ürün gelecek. Ürettiğimiz meyve-sebzenin bir kısmının ülkede kalması şart. Hükümet konunun bu yönünü de dikkate alarak, birtakım adımlar atabilir. Ancak net birşey söylemek zor. Hükümetin gıda güvenliğini ilk sıraya koyması gerekir.

DF: Bugün halkın durumu hakkında ne düşünüyorsunuz? Mesela güneydeki sınır meselesi, elektrik, doğalgaz... Onları üvey evlat yapmış gibiyiz. Güney ayaklanırsa ne olur? Kuzey de payyalılıktan şikayetçi. Sonbaharda halk ayaklanması yaşanabilir mi?

Caparov: “Kuzey-Güney” olarak bölmeyelim zira ekonomi her ikisine de eşit yakınlıktı. Fayatların artması hepimiz için sıkıntı. Ben gözü açık değilim ama sonbaharda halk ayaklanabilir. Bu da hükümetin sağlıklı çalışmamasından, halkı yeterince aydınlatamamasından kaynaklanabilir. Hepimiz halk diyoruz ama hayatını düşünmüyoruz. 23 yıl içinde eşitlik ortadan kaltktı, zenfin-fakir olarak ayrıldı. Hiçbir şeye sahip olmayan biçarekler ortaya çıktı. Fiyat artışları elbette Kırgız için zor sıkıntı olacak.

DF: “Liderler düzeleceklerine gittikçe kötüleşiyorlar” sözleri dolaşıyor. “İyi lider halkını refaha kavuşturur, kötü lider kaybettirir” deyimindeki gibi şimdiki cumhurbaşkanımız halkı düzlüğe mi çıkarıyor yoksa başaşağı mı götürüyor?

Caparov: Cumhurbaşkanımız halkın durumunu düzeltmek için çaba harcıyor ama etrafındakiler kendisine yakışmıyor. Eski cumhurbaşkanlarığı gibi 3-4 başbakan değiştirdi. Etrafında iyi bir başbakan ve ekibi yok. Ama iyi bir ekip kurarak, halkımızı düzlüğe çıkaracağından ümitliyim. Zira önümüzde 3-4 yıl var.

Nazira Saaliyeva 

Bu haber 2052 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

Kırgız Medyasından  KATEGORİSİNDEN HABERLER

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor?

Küresel kriz Kırgız ekonomisini nasıl etkiliyor? Ekonomik devler olarak adlandırılan ülkelerdeki kriz, bilhassa petrol fiyatlarındaki aşırı düşüş, enerji kaynakları...

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız”

“Türkiye-Rusya krizinde tedbirli olmalıyız” Canı Agım gazetesinin 4 Aralık tarihli sayısında, Suriye'de hava operasyonlarına katılan ve Türkiye'nin hav...

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan

Türkiye ile Rusya arasında kalan Kırgızistan Türk Hava Kuvvetlerinin 24 Kasımda Rusya'ya ait SU-24 savaş uçağını düşürmesinin ardından Kırgızistan, tek tara...

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri

Hanefi mezhebinin Kırgızların hayatındaki yeri 712-714 yılları arasında Kırgızistan'ın güneyinden Kateybe İbn-i Müslim liderliğinde İslam dini topraklarımızda...

Atambayev üç yılda ne yaptı?

Atambayev  üç yılda ne yaptı? İktidardakilerin yaptıklarını her zaman tarih değerlendirir. Atamabayev’in üç yılında üç önemli iş yaptığını görebi...

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor?

Orta Asya’daki buzulların zamansız erimesi ne anlama geliyor? Dünya genelinde yaşanan iklim değişiklilikleri Orta Asya’nın su havzalarının temelini oluşturan, daha açık bir ifad...

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri

Askeri üs sonrası Bişkek-Washington ilişkileri Farklı uzmanlı Manas Havaalanındaki Gansi Hava Üssünden çıkarılmasının ABD ile Kırgızistan arasındaki ilişkilerin b...

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil

Gümrük Birliği, eski Sovyetler değil Kırgızistan’ın Gümrük Birliğine (GB) giriş kararı geçtiğimiz Mayıs ayında Astana’da kabul edildi. GB’nin temeli Rus...

“Kırgızistan, sistematik krizin eşiğinde”

“Kırgızistan, sistematik krizin eşiğinde” Kırgızistan’daki muhalif isimlerden, milletvekili Akılbek Caparov, Kırgızistan’ı yakın bir sürede sistematik bir kr...
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:964

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1944

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2090

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3308

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU