GÜNCEL    EKONOMİ    EĞİTİM-KÜLTÜR-SANAT    YAŞAM - SAĞLIK    SPOR    ANALİZ    İHALELER
Foto Galeri Video Galeri Kırgızistan Kırgız Medyasından Künye
Nurettin AKSU

Hükümetin başağrısı

18 Ağustos 2014, 15:28

Nurettin AKSU

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 

Yabancı yatırımcıların, uluslararası tahkim mahkemelerinde açtığı davaların Kırgızistan aleyhine sonuçlanması hükümetin başını ağrıtıyor.

Kanadalı  Stans Energy Corporation’un Moskova’daki Ticaret Sanayi Odası Uyuşmazlık Mahkemesinde açtığı davada Kırgızistan’ın 118 milyon dolar tazminat ödemesi kararı çıktı. Kanadalı şirket, Kemin’de iki madende arama ve jeolojik sondaj yapma ruhsatı aldığını ancak Kırgız yönetiminin yasadışı olarak aktiflerine/mal varlıklarına elkoyduğu iddiasıyla açtığı davada Kırgızistan’ı tazminata mahkum ederken, Kırgız hükümeti, bir taraftan Moskova’daki mahkemenin Birleşmiş Milletler (BM) tarafından tanınmadığını dile getiriyor diğer taraftan da kararı temyize götürme hazırlıkları yapıyor.

Bişkek’in Moskova’daki mahkemenin BM tarafından tanınmadığı savunması yapmasına rağmen kararı temyize götürmesi, belki de çaresizliğin göstergesi. Zira davanın sonuçlanmasının ardından Başbakan Birinci Yardımcısı Tayırbek Sarpaşev’in Kanadalı şirket ile uzlaşmaya yönelik görüşmelerinin de sonuçsuz kaldığı dile getiriliyor. 

Yabancı yatırımcılar tarafından uluslararası tahkim mahkemelerinde Kırgızistan aleyhine açılmış yaklaşık 2 milyar dolar tazminat talebi içeren dokuz dava bulunuyor. Son açılan davalardan biri de İngiliz Premier Gold Resources’in 35 milyon dolarlık tazminat davası.

Yabancı yatırımcıları tazminat davalarına götüren sebep aslında iki devrim devrim sonrasında iktidara gelenler tarafından, bu şirketlerle geçmişte yapılan anlaşmaların bir kalemde silinip atılması. Şirketlere veya mal varlıklarına/aktiflerine el konulması. Bunun açık bir örneği, bir Türk şirketi tarafından inşa edilen ve işletilen Pınara (Ak Keme) Oteli. 2005 devrimi sonrasında otelin eski ortağının, yeni iktidar ile yakınlığını da kullanarak otele zorla el koyması ve sorunun çözümüne yönelik hükümetin baskısına rağmen herhangi bir adım atmaması, Türk yatırımıcının uluslararası mahkemelerde hak aramasının kapısını açtı. Türk şirketinin (Sistem Mühendislik) açtığı davada uluslararası mahkeme Kırgızistan’ın 11 milyon dolar tazminat ödemesine karar verdi. Kırgız hükümetinin tazminatı ödememesi üzerine de ülkenin en büyük altın madenini işleten Kanadalı Centerra Gold’daki devlet hisselerine ipotek koyuldu.

Bir başka örnek Güney Koreli Central Asia Corporation. Şirketin uluslararası mahkeme için tercihi de yazımızın başında sözünü ettiğimiz Kanadalı şirket gibi Moskova Ticaret ve Sanayi Odası Uyuşmazlık Mahkemesi olmuştu. Bişkek Serbest Bölgesinden 93 yıllığına kiralanan 17 hektar arazinin geri alınması üzerine dava açan Güney Koreli şirkete mahkeme 23 milyon dolar tazminat kararı vermişti.

Kazakistanlı Visor şirketinin Lahey’de açtığı dava geçen yılın aralık ayında görülmeye başlandı. 2010 yılındaki ihtilale kadar Ceruy madenlerini işleten ve hisselerin yüzde 60’ına sahip olan Kazak şirketi, ihtilal sonrası gelen yeni yönetimin, yatırım taahhütlerinin yerine getirilmediği gerekçesiyle lisansının iptal  edilmesi üzerine uluslararası mahkeye başvurmuştu. Kazakistanlı Visor şirketi, Kırgız hükümetinden 400 milyon dolar tazminat istiyor.

Kırgızistan’a geldiğinden bu yana sürekli gündemde olan Kanadalı Centerra Gold Maining, şuanda ülkedeki en büyük yabancı yatırımcı. Ama sürekli sorunlarla karşılaşmaktan şikayetçi. Önceki ay, üretimi durudurabileceği uyarısında bulunmuştu, bazı bürokratik ve yasal engellerin aşılmaması halinde. Devlet bütçesinin önemli bir gelir kaynağı olan işlettiği Kumtör Altın Madeninin yeniden devletleştirilmesine, şirketle yeni sözleşme imzalanmasına yönelik çıkan seslerin ardı arkası kesilmiyor. Konuyu görüşmek için şirketin en tepe yöneticisinin/başkanın gelmesi de söz konusu idi. Ancak medyada “tutuklanma veya gözaltı gibi konularda garanti verilmezse gelmeyeceği”ne ilişkin haberler de yer aldı. Henüz Kırgızistan tarafına yol görünmüyor gibi Kanadalı şirketin en tepesindeki isim için. Yatırımcı risk sever elbette ama istikrar ve güvence de ister. Yakın gelecekte Centerra Gold’un da uluslararası mahkemeleri çözüm yolu olarak görmesi, göz ardı edilmeyecek bir ihtimal.

Kırgızistan hakkında, bazıları sonuçlanmış, diğerleri de devam eden dokuz dava var demiştik yukarıda. Elbette kayıplar büyük Kırgız tarafı için ama olumlu sonuçlanan veya karar sonrasında taraflar arasında uzlaşmaya varılan davalar da yok değil.

Mesela İngiliz Oxus Gold şirketinin açtığı 300 milyon dolarlık tazminat davası. Dava sürecinde İngiliz şirketiyle Kırgız hükümeti uzlaşmaya vardı ve sonuçta tazminat ortadan kalktı.

Devletleştirilen iki banka ile ilgili uluslararası mahkemelerde açılan davalarda, gülen taraf Kırgız hükümeti oldu. Aziya Universal Bank’ın devletleştirilmesi konusunda bankanın sahiplerinden biri olarak görünen Mihail Nadel’in Dublin’de 480 milyon dolar tazminat talebiyle açtığı davada mahkeme, Kırgızistan lehine karar verdi. Banka, devrik lider Kurmanbek Bakiyev’in yakınlarına ait olduğu gerekçesiyle devletleştirilmişti.

Bir diğer banka ise yine Bakiyev’in yakınlarına ait olduğu gerekçesiyle devletleştirilen Manas Bank. Bankanın Litvanyalı işadamı Valeriy Belokon’a ait olduğunun tespitine ilişkin dava henüz sürüyor.

Hükümet, uluslararası mahkemelerdeki davalar için özel savunma merkezi kurmuş, bu alanda tanımış hukuk firmaları ile anlaşmış, ancak devletleştirme, sözleşmelerin veya lisansların iptali gibi gerekçelerle açılan tazminat davalarında, olayların ihtilal sonralarında gerçekleşmiş olması, hükümetin elini zorluyor.

Dış borç toplamı 4 milyar dolara ulaşan ve 2017 yılında bu borçların ana para ödemelerine başlayacak olan Kırgızistan’ın, neredeyse dış borçlarının yarısı kadar bir rakama yaklaşan tazminat davalarında kaybeden taraf olmaması hükümeti rahatlatacaktır ama şimdilik bu zor görünüyor.

Bu haber 1788 defa okunmuştur.

Facebook  Twitter  Google  StubmleUpon 
Özer RAVANOĞLU Özer RAVANOĞLU
MANAS İLAHİYAT FAKÜLTESİ ve TATBİKAT CAMİİ
Nurettin AKSU Nurettin AKSU
Kırgız sanat dünyası acı bir yılı geride bıraktı

  •  
  •  
  •  

  • Bugün haber eklenmedi.

  • Son 7 gün haber eklenmedi.

  • Bu ay haber eklenmedi.

Tüm videolar

  Atambayev'den klip
 

Atambayev'den kl

İzlenme:966

   
  Bir Zamanlar Ankara'da
 

Bir Zamanlar Ankara&

İzlenme:1946

   
  Büyük Manasçı Sayakbay Karaliyev
 

Büyük Manasçı Sayakb

İzlenme:2092

   
  Yetenek Sizsiniz 2014 / Atai Omurzakov ve Tumar KR
 

Yetenek Sizsiniz 201

İzlenme:3310

   

Tüm fotoğraflar

  TALAS
 

TALAS

İzlenme:0

   
  BATKEN
 

BATKEN

İzlenme:0

   
  SON KÖL
 

SON KÖL

İzlenme:0

   
  KIRGIZİSTAN'DAN
 

KIRGIZİSTAN'DAN

İzlenme:0

   

ANKET

Örnek Anket?



Tüm Anketler

Döviz Kurları

HAVA DURUMU